Şengen ölkələri bir viza ilə açılan iyirmi doqquz ölkəlik məkandır. Lissabondan Helsinkiyə, Reykyavikdən Afinaya qədər sərhəd yoxlaması olmadan gedirsiniz. Bizim üçün bu, həm ən böyük fürsət, həm də ən çox səhv edilən mövzudur. Hansı ölkəyə müraciət etməli? Doxsan gün necə sayılır? Bir səfərdə neçə ölkə görmək olar, qatarla, yoxsa ucuz uçuşla? Bu suallar mənə hər həftə gəlir. Ona görə bu yazıda Şengen ölkələrinə səfər planlaşdıranlar üçün qaydaları və klassik marşrutları bir yerə yığmışam. Nəqliyyat, büdcə səviyyələri və mövsüm də içindədir. Hər ölkənin ayrıca bələdçisi isə saytımızdadır.
Şengen ölkələri haqqında qısa
| Ölkələr | 29 ölkə: 25 Aİ üzvü və İslandiya, Norveç, İsveçrə, Lixtenşteyn; Kipr və İrlandiya daxil deyil |
| Viza | Vahid «C» vizası, 180 gündə maksimum 90 gün, əsas səfər ölkəsinə müraciət |
| Rüsum | Azərbaycan vətəndaşları üçün 35 avro, 12 yaşınadək ödənişsiz; digər ölkələr üçün 90 avro; viza mərkəzi xidmət haqqı ayrıca |
| Sərhəd | Giriş-çıxış sistemi EES: möhür əvəzinə barmaq izi və foto qeydiyyatı |
| Valyuta | Əksəriyyətdə avro; Polşa, Çexiya, Macarıstan, Skandinaviya və İsveçrədə milli valyuta |
| Bakıdan uçuş | Paris, Roma, Milan, Frankfurt, Vyana, Budapeşt, Varşava və digərlərinə birbaşa reyslər |
| Gündəlik büdcə | Şərqi Avropada 70–100 avro, Qərbdə 130–180 avro, Skandinaviya və İsveçrədə 250 avrodan |
Qaydalar: əsas ölkə, 90/180 və EES
Viza ən çox gecə qalacağınız ölkənin səfirliyindən alınır, günlər bərabərdirsə, ilk giriş ölkəsindən. Bakıda bəzi ölkələr sənədi birbaşa səfirlikdə qəbul edir. Bəziləri VFS, BLS və Capago mərkəzləri ilə, bəziləri isə təmsilçi ölkə vasitəsilə işləyir. Tam siyahı və ünvanlar Şengen vizası yazımızdadır. Viza «C» növüdür və birdəfəlik, yaxud çoxdəfəlik verilir. Əvvəlki vizaları düzgün istifadə etmisinizsə, növbəti dəfə uzunmüddətli viza şansınız artır. Bunu öz gözümlə çox görmüşəm.
90/180 qaydası belədir, istənilən 180 günlük dövrdə cəmi 90 gün, hesab hər gün geriyə 180 gün sayılaraq aparılır, uzun səfərlərdə kalkulyator istifadə edin. EES giriş-çıxış sistemi pasporta möhür əvəzinə sərhəddə barmaq izi və foto qeydiyyatı aparır və günləri avtomatik sayır, ilk girişdə iki-üç dəqiqə çəkir, sonrakı keçidlər sürətlidir. ETIAS icazəsi vizasız ölkələrin vətəndaşları üçündür və bizə aid deyil. Sığorta 30 min avro örtüklü və bütün Şengen məkanı üçün məcburidir. Sərhəddə qayıdış bileti, otel bronu və maliyyə sübutu soruşula bilər.
Klassik marşrutlar: Şengen ölkələri bir səfərdə
İlk səfər üçün düzgün ölçü yeddi-on gündə iki-üç ölkədir. Bundan çoxu praktikada yalnız hava limanı görmək deməkdir.
Qərb klassikası Parislə başlayır, ona dörd gün ayırın, Amsterdama iki, Brüssel və ya Berlinə də iki gün kifayət edir. Aralarında sürətli qatar 1,5–3 saat çəkir, ətraflısı Fransa, Niderland və Belçika bələdçilərindədir.
İtaliya klassikası Roma, Florensiya və Venesiya ilə doqquz gün aparır, ən ucuz giriş isə Wizz Air ilədir, detalları İtaliya bələdçisində tapacaqsınız. Mərkəzi Avropa marşrutu Vyana, Budapeşt, Praqa və Bratislavanı birləşdirir. Şəhərlər arası qatar 2–4 saat çəkir və bu, bütün Şengenin ən sərfəli marşrutudur, təfərrüatı Avstriya, Macarıstan və Çexiya bələdçilərindədir.
İberiya marşrutu Madrid, Barselona və Lissabonu bir yerə yığır. Aralarında AVE qatarı və ucuz uçuş işləyir, ətraflısı İspaniya və Portuqaliya bələdçilərindədir.
Skandinaviya paytaxtları, yəni Kopenhagen, Stokholm və Oslo bahalıdır, amma yayda unudulmaz keçir. Baltik üçlüyü Tallinn, Riqa və Vilnüs bir-birindən avtobusla dörd saat aralıdadır və Avropanın ən ucuz hissəsi elə oradır.
Cənubda Yunanıstan adaları, Xorvatiya sahili və Sloveniya yay dəniz marşrutunu qurur. Alp dağları üçün İsveçrə, Avstriyanın Tirolu və İtaliya Dolomitləri qatarla birləşir. Hansı marşrutu seçsəniz də, Şengen vizası ən çox gecə qaldığınız ölkədən alınır.
Nəqliyyat: qatar, ucuz uçuş, avtobus, maşın
Sürətli qatarlar Şengen səyahətinin onurğasıdır. Fransada TGV və Ouigo, Almaniyada ICE, İtaliyada Frecciarossa və Italo, İspaniyada isə AVE və Iryo xətləri işləyir. Avstriya ilə Macarıstan arasında Railjet, Paris, Amsterdam və Brüssel arasında isə Eurostar gedir.
Biletlər iki-üç ay əvvəl açılır. Erkən alanda 10–30 avro, gec alanda 80–150 avro ödəyirsiniz, ona görə qatar bileti planın ən erkən bağlanan hissəsi olmalıdır. Trainline və Omio tətbiqləri bütün ölkələri bir ekranda göstərir. Eurail Global Pass isə yalnız beşdən çox uzun qatar səfəri planlaşdıranda özünü ödəyir.
Ucuz aviaşirkətlər də var. Ryanair, Wizz Air, easyJet, Vueling və Transavia şəhərlər arasında 20–60 avroya uçurur, amma baqaj ayrıca ödənilir və hava limanları bəzən şəhərdən çox uzaqda olur. FlixBus ən ucuz və ən yavaş variantdır, gecə avtobusları isə bir gecəlik otel pulunu cibdə saxlayır. Qatarı, avtobusu və ucuz uçuşu eyni ekranda görmək üçün hamısını birləşdirən axtarış ən sürətli yoldur.
Maşın kirayəsi kənd marşrutları üçündür, Toskana, Provans, Alp və Baltik belə gəzilir. Bir ölkədən götürüb digərində qaytarmaq isə bahadır. Avtomobil yolları Fransa, İtaliya və İspaniyada ödənişlidir, İsveçrə və Avstriyada vinyet alınır, tarixi mərkəzlərdə isə ZTL zonası və cərimə kameraları sizi gözləyir. Şəhər içində metro və tramvay, əksər paytaxtlarda isə Uber və Bolt işləyir.
Ucuz və bahalı ölkələr: büdcə xəritəsi
Şengen ölkələri arasında qiymət fərqi üç dəfəyə çatır, ona görə büdcə söhbəti elə marşrutun özündən başlayır.
Ən ucuz qrupa Polşa, Macarıstan, Çexiya, Slovakiya, Rumıniya, Bolqarıstan, Baltik ölkələri, Yunanıstan və Portuqaliya daxildir. Orada otel gecəsi 50–90 avro, nahar 8–12 avro çəkir, gündəlik xərc isə 70–100 avroya sığır.
Orta qrupda İspaniya, İtaliya, Almaniya, Avstriya, Sloveniya və mövsümdən kənar Xorvatiya dayanır, orada otel 90–140 avro, gündəlik xərc 110–150 avro olur. Bahalı qrup Fransa ilə Niderland paytaxtları, Belçika və Lüksemburqdur, otel 130–200 avro, gündəlik xərc isə 150–200 avroya qalxır. Ən bahalısı İsveçrə, Norveç, İslandiya, Danimarka, İsveç və Finlandiyadır, orada otel 180–280 avro, gündəlik xərc 250–350 avro çəkir.
Qənaət qaydaları hər yerdə eynidir. Paytaxtdan kənarda qalıb şəhərə qatarla girin, supermarketdən istifadə edin, günorta nahar menyusunu seçin. Qatar biletini erkən alın, muzey kartlarına və pulsuz muzey günlərinə baxın, mümkünsə mövsümdən kənar gedin. Şəhər turist vergisi gecəyə 2–7 avro otel qiymətinin üstünə gəlir. Viza üçün onsuz da bron sənədi lazım olacaq, ona görə otelləri erkən seçib ləğvi pulsuz variantı götürün.
Ətraflı oxu: Şengen vizası almaq: hansı ölkəyə müraciət etməli və Bakıda hara sənəd verməli
Halal yemək, mövsüm və təhlükəsizlik
Halal yemək Şengen məkanında düşündüyünüzdən asandır. Paris, Berlin, Amsterdam, Brüssel və Vyanada böyük müsəlman icmaları və halal lövhəli restoranlar var. Almaniya və Avstriyada türk dönəri demək olar hər küncdədir, Skandinaviya paytaxtlarında isə Yaxın Şərq restoranları işləyir. İtaliya və İspaniyada dəniz məhsulları ilə makaron sizi rahat çıxarır, Şərqi Avropada kabab dükanları var, Azərbaycan restoranları isə Berlin, Paris, Praqa və Varşavada tapılır.
Mövsümə gəlincə, aprel-iyun və sentyabr-oktyabr bütün Avropa üçün ən yaxşı vaxtdır. İyul və avqustda cənub isti və izdihamlı olur, şimal isə idealdır. Dekabrda Almaniya, Avstriya, Çexiya və Fransada Milad bazarları qurulur, yanvardan marta qədər isə ucuz şəhər səfərləri və Alp xizəyi vaxtı başlayır.
Avropa şəhərləri təhlükəsizdir, əsas risk turist yerlərində və metroda cibgirlikdir. Paris, Barselona, Roma və Praqada xüsusilə diqqətli olun, çantanı qarşınızda tutun, pasportu oteldə qoyub surətini yanınızda saxlayın. Tətil və nümayişlər zamanı nəqliyyat dayana bilər. Qaydaların rəsmi izahı Avropa Komissiyasının Şengen zonası səhifəsindədir.
Büdcə və bilet
Uçuşu çıxmaqla on günlük iki-üç ölkəlik səfər Şərqi Avropada adambaşı 800–1100 avroya düşür. Qərbi Avropada bu rəqəm 1400–1900 avroya qalxır, Skandinaviyada isə 2500 avrodan başlayır. Viza, sığorta və viza mərkəzi xidməti üstünə 150–200 avro əlavə edir.
Bakıdan Paris, Roma, Milan, Frankfurt, Berlin, Vyana, Budapeşt, Praqa və Varşavaya birbaşa reyslər var. Wizz Air və Pegasus ən ucuzudur, AZAL və Türk Hava Yolları isə daha rahatdır. Avropaya aviabilet axtaranda bir şəhərə girib başqasından çıxan «açıq çənə» biletini seçin, çünki bu, qatarla qayıdış xərcini tamam aradan qaldırır.
İki-üç ölkəni qatarla birləşdirən Avropa turu paketləri viza dəstəyini, otel bronlarını və qatar biletlərini bir yerdə həll edir. İlk Şengen səfəri üçün ən rahat yol budur, viza üçün tələb olunan bron sənədləri də paketlə birlikdə hazırlanır.
Şengen ölkələri haqqında tez-tez verilən suallar
Bir vizayla bütün Şengen ölkələrinə girmək olar?
Bəli, «C» vizası bütün iyirmi doqquz ölkədə keçir, amma əsas səfər viza verən ölkədə olmalıdır. Kipr, İrlandiya və Britaniya Şengendə deyil və ayrıca viza tələb edir, Monteneqro və Albaniya kimi bəzi qonşular çoxdəfəlik Şengen vizası ilə vizasız girişə icazə verir.
İlk Şengen səfəri üçün hansı ölkə asandır?
Bakıda birbaşa səfirliyi olan və vizanı nisbətən tez verən ölkələr ilk müraciət üçün ən rahatıdır, məsələn Macarıstan, Polşa, Çexiya və İtaliya. Birbaşa uçuş və ucuz qiymət də elə həmin ölkələrdədir, təfərrüat isə Şengen vizası yazımızdadır.
Neçə ölkə görmək məntiqlidir?
Bir həftəyə iki ölkə, on günə üç ölkə, iki həftəyə dörd ölkə. Hər paytaxta ən azı iki-üç gün, şəhərlər arası keçidi üç saatdan az olan marşrutlar seçin.
Sonda
Şengen ölkələri bir viza ilə Avropanın demək olar hamısını açır. Düzgün əsas ölkəni seçin, 90/180 hesabını aparın, qatar biletlərini vaxtında alın. Onda səfər həm ucuz, həm problemsiz olur. Hansı ölkəyə müraciət etməli sualı Şengen ölkələri səhifəsində izah olunub, marşrutu və viza planını birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir; viza qaydaları və rüsumlar dəyişə bilər, səfərdən əvvəl yoxlayın.
