Viza nədir sualı sadə görünür, amma cavabı çoxlarının başını qarışdırır: viza pasporta vurulan möhürdür, yoxsa girişə icazə? Niyə bir ölkəyə viza lazımdır, digərinə yox? «Şengen», «multi», «e-viza», «sərhəddə viza» sözləri nə deməkdir və hansı biri sizə lazımdır? Bu yazı viza anlayışını sıfırdan, sadə dillə izah edir: viza nədir, hansı növləri var, necə verilir və ən çox edilən səhvlər hansılardır.
Viza nədir və nə üçün lazımdır?
Viza bir dövlətin xarici vətəndaşa öz ərazisinə girməyə, orada müəyyən müddət qalmağa və ya tranzit keçməyə verdiyi rəsmi icazədir. Bu icazə pasporta yapışdırılan stiker, möhür və ya elektron qeyd formasında olur. Vacib məqam odur ki, viza girişə zəmanət deyil: son qərarı sərhəddə sərhədçi verir və viza olsa belə, sənədləriniz şübhə doğurarsa, sizi geri qaytara bilər. Ölkələr viza tələbini təhlükəsizlik, miqrasiya nəzarəti və qarşılıqlılıq prinsipinə görə qoyur: Azərbaycan hansısa ölkənin vətəndaşlarını vizasız buraxırsa, həmin ölkə çox vaxt bizim vətəndaşları da vizasız buraxır. Ona görə Azərbaycan pasportu ilə Türkiyə, Gürcüstan və ya BƏƏ-yə viza lazım deyil, Almaniya və ya ABŞ-a isə lazımdır.
| Viza | Ölkəyə giriş və qısa müddət qalmaq üçün icazə |
| Yaşayış icazəsi | Ölkədə uzun müddət yaşamaq, işləmək, oxumaq üçün sənəd |
| Etibarlılıq müddəti | Vizanın hansı tarixlər arasında istifadə oluna biləcəyi |
| Qalma müddəti | Hər girişdə ölkədə neçə gün qalmaq olar |
| Giriş sayı | Birdəfəlik, ikidəfəlik və ya çoxdəfəlik (multi) |
| Rüsum | Konsulluq rüsumu, adətən geri qaytarılmır |
Viza nədir: əsas növləri
Vizalar məqsədə və müddətə görə bölünür.
Qısamüddətli viza Şengen sistemində «C» tipli adlanır. Turizm, qohum ziyarəti, işgüzar görüş və müalicə üçün verilir, 180 günlük dövrdə isə 90 günə qədər qalmağa icazə verir.
Uzunmüddətli, yəni milli viza «D» tiplidir. Təhsil, iş və ailə birləşməsi üçündür, ölkəyə girdikdən sonra yaşayış icazəsinə çevrilir.
Tranzit viza yalnız hava limanından ya da ölkə ərazisindən keçmək üçündür. Məsələn, Azərbaycan vətəndaşından Avstraliya tranzit üçün belə viza tələb edir.
Bunlardan başqa iş vizası, tələbə vizası və immiqrasiya vizası kimi kateqoriyalar var, hər birinin isə öz sənəd paketi olur.
Viza necə verilir: səfirlik, viza mərkəzi, onlayn
Vizanı almağın dörd yolu var.
Klassik yol səfirlik ya da konsulluqdur. Ərizə, sənədlər və rüsum təqdim olunur, bəzən müsahibə də keçirilir.
İkinci yol viza mərkəzidir. Bir çox ölkə sənəd qəbulunu VFS Global, TLScontact, Capago və BLS kimi mərkəzlərə həvalə edib. Mərkəz sənədləri yığır və barmaq izi götürür, qərarı isə yenə səfirlik verir.
Üçüncü yol elektron vizadır. Müraciət saytda edilir, təsdiq e-poçta gəlir, səfirliyə getmək lazım olmur. Hindistan, Vyetnam, Səudiyyə və Oman bu sistemlə işləyir.
Dördüncü yol sərhəddə vizadır. Nepal, Misir və Tayland kimi ölkələr vizanı birbaşa hava limanında verir.
Azərbaycanın özü də xaricilər üçün elektron viza tətbiq edir, bu sistem ASAN Viza rəsmi portalında işləyir.
Vizada yazılanlar: etibarlılıq, qalma müddəti və giriş sayı
Viza stikerində üç rəqəm ən çox qarışdırılır. Etibarlılıq müddəti vizanın hansı tarixlərdə işlədiyini göstərir, məsələn, 1 iyun–30 noyabr. Qalma müddəti həmin dövrdə ölkədə neçə gün qala biləcəyinizi göstərir, məsələn, 30 gün. Giriş sayı isə bir dəfə, iki dəfə və ya dəfələrlə girə biləcəyinizi bildirir. Altı ay etibarlı, 30 günlük, birdəfəlik viza o deməkdir ki, altı ayın istənilən vaxtında bir dəfə girib ən çox 30 gün qala bilərsiniz; çıxandan sonra viza bitir, müddəti qalsa belə.
Ətraflı oxu: Şengen vizası almaq: hansı ölkəyə müraciət etməli və Bakıda hara sənəd verməli
Viza ilə yaşayış icazəsinin fərqi
Viza qısa səfər üçündür, yaşayış icazəsi isə ölkədə yaşamaq üçün. Turist vizası ilə işləmək və ya təhsil almaq qadağandır və aşkarlananda deportasiya, cərimə və illərlə giriş qadağası ilə nəticələnir. Uzun qalmaq istəyən adam əvvəlcə uzunmüddətli viza alır, ölkəyə girir və orada yaşayış icazəsi rəsmiləşdirir; Türkiyədə buna ikamət, Almaniyada Aufenthaltstitel deyilir. Vizasız rejim də yalnız qısa səfərlərə aiddir: Türkiyəyə 90 gün vizasız girmək olar, amma orada işləmək üçün ayrıca icazə lazımdır.
Viza rədd olunanda nə olur?
Rədd cavabı pasporta iz qoymur, amma səfirliyin bazasında qalır və növbəti müraciətdə soruşulur. Ən çox səbəblər zəif maliyyə sənədləri, qeyri-müəyyən səfər məqsədi, uyğunsuz bronlar və ölkəyə qayıdış bağlarının göstərilməməsidir. Rədd məktubunda səbəb kodu və etiraz qaydası yazılır; çox vaxt səbəbi düzəldib yenidən müraciət etmək etirazdan sürətlidir. Viza alandan sonra biletləri almaq da bu səbəbdən vacibdir: rezervasiya ilə müraciət edib, viza çıxandan sonra bileti ödəmək ən təhlükəsiz yoldur. Bilet qiymətlərini əvvəlcədən izləmək üçün aviabilet qiymətləri ilə tarixləri müqayisə etmək, viza müddətini isə tur paketi tarixlərinə uyğunlaşdırmaq lazımdır.
Viza nədir mövzusunda tez-tez verilən suallar
E-viza nədir?
Elektron viza onlayn alınan və pasporta yapışdırılmayan vizadır; təsdiq çap olunur və ya telefonda göstərilir. Hüquqi qüvvəsi adi viza ilə eynidir, yalnız alınma yolu fərqlənir.
Multi viza nədir?
Çoxdəfəlik viza etibarlılıq müddəti ərzində ölkəyə dəfələrlə girməyə icazə verir. Şengendə 1, 3 və 5 illik multi vizalar var və hər 180 gündə cəmi 90 gün qalmaq qaydası onlarda da işləyir.
Tranzit viza nədir?
Yalnız hava limanının tranzit zonasından və ya ölkə ərazisindən keçmək üçün verilən vizadır. ABŞ və Avstraliya Azərbaycan vətəndaşlarından tranzit üçün də viza istəyir, Doha və Dubay isə tranzitə sənəd tələb etmir.
Sərhəddə viza nədir?
Ölkəyə çatanda hava limanında və ya quru keçiddə yerində verilən vizadır. Rüsum adətən nağd ödənilir və növbə ola bilər; ona görə eyni ölkə onlayn variant da təklif edirsə, əvvəlcədən almaq daha rahatdır.
Sonda
Viza nədir sualının qısa cavabı budur: ölkəyə giriş üçün əvvəlcədən alınan icazə, hansı ki, girişə zəmanət vermir və qısa səfərlər üçündür. Hansı ölkəyə hansı viza lazım olduğunu, sənəd paketini və müraciət yerini ölkələr bölməsində hər ölkə üzrə ayrıca izah etmişik; sualınız qalıbsa, müraciət formasını doldurun, Viza.az komandası cavab versin.
Qeyd: Yazıdakı məlumatlar dərc olunduğu tarixə aiddir. Viza qaydaları ölkəyə görə dəyişir, ona görə müraciətdən əvvəl rəsmi mənbələrə bir daha baxın.
