Pakistan son yıllarda dünya seyahat medyasının «keşfettiği» bir ülke ve sebebi kuzeyde. Hunza vadisinde kayısı bahçeleri yedi bin metrelik zirveler arasında uzanıyor. Attabad gölünün suyu turkuaz. Karakurum yolu ve Skardu’nun Deosai yaylası da bu güzergâhta. Güneyde ise Lahor’un Babür camileri ve dünyanın en misafirperver insanları var; bunu giden herkes söylüyor ve giden herkes haklı. Bizim için vize online alınıyor ve Bakü’den İslamabad, Lahor ve Karaçi’ye direkt seferler var. Bu yazıda şehirleri, kuzey güzergâhını ve ulaşımı bir araya topladım. Yemek, mevsim, güvenlik kuralları ve bütçe de içinde.
Kısaca Pakistan
| Başkent | İslamabad; en büyük şehirler Karaçi ve Lahor |
| Dil | Urduca ve İngilizce; İngilizce her yerde işe yarıyor |
| Para birimi | Pakistan rupisi (PKR), 1 dolar ≈ 280 rupi; esas nakit, kart büyük şehirlerde |
| Vize | Online vize, harçlı; ücretsiz rejim bitti, ayrıntılar vize yazımızda |
| En iyi zaman | Kuzey nisan–ekim, şehirler ekim–mart |
| Uçuş | Bakü–İslamabad, Lahor ve Karaçi direkt, AZAL, 3,5–4 saat |
| Günlük bütçe | Orta seviyede 40–60 dolar |
İslamabad ve Lahor
İslamabad planlı, yeşil ve sakin bir başkent; bir gün yetiyor. Margalla tepelerinin eteğinde Faysal Camii duruyor, dünyanın en büyük camilerinden biri. Daman-e-Koh manzara noktası. Pakistan anıtı ve Lok Virsa müzesi şehirde, Saidpur köyünde ise restoranlar var. Yakınında UNESCO listesindeki Taksila Budist kalıntıları ve Ravalpindi’nin Raja çarşısı yer alıyor.
Lahor Pakistan’ın kültür başkenti; İslamabad’dan arabayla dört saat, uçakla bir saat sürüyor. Badşahi Camii Babür döneminin devasa kırmızı camisi, avlusuna yüz bin kişi sığıyor. Lahor Kalesi ve Şalimar bahçeleri UNESCO listesinde; surlu şehrin Delhi kapısı ve Wazir Han camisinin çinileri ise mutlaka görülmeli.
Food Street’te akşam cami manzaralı teraslarda yemek yeniyor, Anarkali çarşısı da yakında. Otuz kilometre ötedeki Wagah sınırında her akşam Hindistan’la bayrak indirme töreni yapılıyor. İki taraf birbirine bağırıyor, seyirciler alkışlıyor; bu, ülkenin en sıra dışı gösterisi. Şehre iki-üç gün ayırın.
Karaçi yirmi milyonluk bir liman megapolü; Clifton plajı ve Mohatta sarayıyla daha çok iş seyahatleri için gidiliyor.
Hunza, Skardu, Karakurum: Pakistan’ın kuzeyi
Kuzey, Pakistan’a gelmenin başlıca sebebi. Hunza vadisi Gilgit-Baltistan’da iki bin beş yüz metre yükseklikte ve İsmaili topluluğunun açık, okumuş, turist dostu bölgesi. Karimabad’da Baltit ve Altit kaleleri, kayısı bahçeleri var; karşıda ise yedi bin yedi yüz seksen sekiz metrelik Rakaposhi zirvesi duruyor. Kartal Yuvası manzara noktasından beş yedi biner zirve tek kareye sığıyor.
Attabad gölü 2010 heyelanından oluştu, suyu turkuaz; orada tekne ve jet ski işliyor. Passu konileri ve Hussaini asma köprüsü de burada, köprüde ise ayaklar titriyor. Hunjerab geçidi dört bin yedi yüz metrede Çin sınırı ve dünyanın en yüksek asfalt sınır geçidi sayılıyor. Nisan çiçek, ekim ise altın sonbahar zamanı.
Skardu Baltistan’da K2’nin üssü. Shangrila tesisi Aşağı Kachura gölünde. Deosai yaylası 4100 metrede ve «dünyanın çatısı» diye anılıyor, temmuzdan eylüle açık. Shigar kalesi, Sarfaranga soğuk çölü ve Katpana da bu bölgede. Karakurum yolu İslamabad’dan Hunza’ya altı yüz kilometre ve on dört-on sekiz saat sürüyor. Dünyanın en manzaralı ve en zor yollarından biri. Nanga Parbat’ın 8126 metrelik duvarı yoldan görünüyor. Fairy Meadows yürüyüşü de onun eteğinden başlıyor. Naran-Kaghan ve Swat vadileri daha yakın bir alternatif.
Pakistan’da ulaşım: uçuş, Karakurum yolu, Careem
Kuzeye uçuş PIA ile İslamabad’dan Skardu ve Gilgit’e bir saat sürüyor ve 60–100 dolar tutuyor. Bu, dünyanın en güzel seferlerinden biri; Nanga Parbat pencereden görünüyor, ama hava şartları yüzünden sık sık iptal ediliyor, bu yüzden bir-iki yedek gün planlayın.
Kara yoluyla NATCO otobüsleri ve özel şirketler İslamabad’dan Gilgit’e gidiyor; yol on altı-yirmi saat sürüyor ve 15–25 dolar, hareket çoğunlukla gece. Alternatif şoförlü araba: iki günde manzara seyrede seyrede gidiyorsunuz ve 150–250 dolar ödüyorsunuz; ben bunu öneriyorum.
Şehirler arası Daewoo ve Faisal Movers otobüsleri İslamabad’dan Lahor’a dört buçuk saatte gidiyor ve 8–12 dolar alıyor; hem rahat hem dakik. Şehir içinde Careem ve inDrive ile geçiş 1–3 dolar tutuyor, Lahor’da ise metrobüs ve Turuncu Hat metrosu çalışıyor. Hunza içinde şoförlü cip günde 40–60 dolar, köyler arasında ise Suzuki minibüsler gidiyor.
Bir kuralı daha bilin: yabancılar için bazı bölgeler «NOC» izni istiyor. Hunza ve Skardu istemiyor, Azad Keşmir ve sınır bölgeleri ise istiyor.
Nihari, karahi, çapli: Pakistan mutfağı ve misafirperverlik
Pakistan mutfağı et ve baharat üzerine kurulu, acıya hazır olun. Nihari gece boyu pişen dana eti ve kahvaltıda veriliyor. Karahi wok tavada domatesle pişen tavuk ya da keçi eti ve Lahor’un simgesi. Biryaninin en iyisi Karaçi’de, çapli kebap Peşaver’in yassı köftesi, seekh kebap ise her yerde bulunuyor.
Kahvaltıda halva-puri de veriliyor, yanında dal, tandır naanı ve roti geliyor. Hunza’da kayısı yağı, çapşuro denen etli börek ve kuru kayısı var. Çaya burada «doodh patti» deniyor ve sütle kaynatılıyor; yanında lassi ve Multan helvası oluyor.
Her şey helal, alkol ise yok. Sokak yemeği 1–2 dolar, restoranda öğle yemeği 3–6 dolar tutuyor; Lahor Food Street’te akşam yemeği 10–15 dolar, Hunza konukevinde ev yemeği ise 3–5 dolar.
Misafirperverlik meselesini ayrıca söyleyeyim. Pakistanlılar konuğu eve davet ediyor, her dükkânda çay teklifi geliyor ve bunu reddetmek zor oluyor. «Mehman», yani konuk burada kutsal sayılıyor; insan bir haftada on aileyle tanışıyor.
Sağlık için yalnızca şişe suyu için ve sokak buzundan kaçının. Kadınlar için kapalı giyim, özellikle şehirlerde önemli; Hunza ise daha serbest.
Devamını okuyun: Ücretsiz rejimden sonra Pakistan vizesi: online başvuru, harç ve direkt seferler
Mevsim ve güvenlik
Kuzey nisandan ekime açık oluyor. Deosai ve Hunjerab için tek zaman ise hazirandan eylüle. Nisan kayısı çiçeği, ekim ise sonbahar renkleriyle Hunza’nın en güzel anlarını veriyor. Kışın yollar karlı oluyor ve uçuşlar seyrekleşiyor.
Lahor ve İslamabad’da ekimden marta hava 15–25 derecede kalıyor, nisandan hazirana ise 40–45 dereceye çıkıyor. Temmuz-ağustosta muson başlıyor, sel riski doğuyor ve Karakurum yolunda heyelanlar oluyor.
Güvenliğe gelince, turist güzergâhları, yani İslamabad, Lahor, Hunza ve Skardu sakin; polis ise misafirperver davranıyor. Belucistan, Hayber Pahtunhva’nın Afganistan sınırı bölgeleri ve Karaçi’nin bazı semtleri turist için değil, bu yüzden Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’nın tavsiyelerine bakın.
Kurallar basit. Yerel şoför ve rehberle hareket edin, siyasi etkinliklerden uzak durun, pasaport fotokopisini yanınızda taşıyın. Yoldaki kontrol noktalarında pasaport kaydı normal ve on dakika sürüyor. Bölge ve izin bilgisi Pakistan Turizm İdaresi portalında.
Bütçe ve bilet
İslamabad ve Lahor’da üç yıldızlı otel 30–50 dolar, beş yıldızlı Pearl Continental ise 120–200 dolara çıkıyor. Hunza’da konukevi 15–30 dolar, manzaralı butik otel 50–100 dolar, Skardu’da ise 25–60 dolar tutuyor. Hunza’da iyi manzaralı otel az, bu yüzden yeri sezondan önce tutun.
Giriş biletleri ucuz. Lahor Kalesi iki dolar, Baltit kalesi dört dolar, Attabad teknesi beş dolar, Deosai girişi ise on dolar. Uçuş hariç kuzey güzergâhı dâhil on günlük seyahat şoförle kişi başı 600–1000 dolara sığıyor ve bu, dünyanın en ucuz dağ seyahatlerinden biri.
AZAL Bakü’den İslamabad, Lahor ve Karaçi’ye direkt uçuyor, PIA da sefer yapıyor; İslamabad yönünde uçak bileti yazın erken alınmalı. Hunza, Skardu ve Lahor’u tek programda veren Pakistan kuzey turu paketleri şoförü, rehberi, iç hat uçuşunu ve yedek günleri bir arada çözüyor; ilk seyahat için en rahat ve en güvenli yol da bu.
Pakistan hakkında sık sorulan sorular
Pakistan seyahati için kaç gün gerekiyor?
İslamabad bir, Lahor iki, Hunza dört, Skardu üç gün ve yol; toplam on-on iki gün. Yalnızca Lahor ve İslamabad dört gün.
Kadın tek başına seyahat edebilir mi?
Hunza’da ve turist güzergâhlarında kadın gezginler giderek artıyor ve saygıyla karşılanıyor. Kapalı giyim, yerel rehber ve grup turu rahatlığı artırıyor; şehirlerde gece tek gezmeyin.
Hindistan ile birleştirilebilir mi?
Wagah geçidi teorik olarak yabancılara açık, ama iki ülke arasındaki duruma göre sık sık kapanıyor. İki ayrı seyahat planlamak daha güvenilir; her ikisi ayrı vize istiyor.
Son olarak
Pakistan direkt uçuş, online vize ve çok ucuz fiyatlarla dünyanın en görkemli dağ manzaralarını ve en sıcak misafirperverliğini veren bir ülke; doğru güzergâh ve yerel şoförle seyahat güvenli ve unutulmaz geçiyor. Vize süreci Pakistan sayfasında anlatıldı; Hunza ve Skardu güzergâhını birlikte kurmak için başvuru formunu doldurun.
Not: Yazıdaki fiyatlar yayın tarihine aittir; bölgesel durum seyahatten önce kontrol edilmelidir.
