Pakistan son illərdə dünya səyahət mediasının «kəşf etdiyi» ölkədir və səbəbi şimaldadır. Hunza vadisində ərik bağları yeddi min metrlik zirvələrin arasında uzanır. Attabad gölünün suyu firuzəyidir. Qaraqorum yolu və Skardunun Deosai yaylası da bu marşrutdadır. Cənubda isə Lahorun Moğol məscidləri və dünyanın ən qonaqpərvər adamları, bunu hər gedən deyir və hər gedən haqlıdır. Bizim üçün viza onlayn alınır və Bakıdan İslamabad, Lahor və Karaçiyə birbaşa reyslər var. Bu yazıda şəhərləri, şimal marşrutunu və nəqliyyatı bir yerə yığmışam. Yemək, mövsüm, təhlükəsizlik qaydaları və büdcə də içindədir.
Pakistan haqqında qısa
| Paytaxt | İslamabad; ən böyük şəhərlər Karaçi və Lahor |
| Dil | Urdu və ingilis dilləri; ingilis dili hər yerdə işləyir |
| Valyuta | Pakistan rupisi (PKR), 1 dollar ≈ 280 rupi; nağd əsasdır, kart böyük şəhərlərdə |
| Viza | Onlayn viza, rüsumla; pulsuz rejim bitib, detallar viza yazımızda |
| Ən yaxşı vaxt | Şimal aprel–oktyabr, şəhərlər oktyabr–mart |
| Uçuş | Bakı–İslamabad, Lahor və Karaçi birbaşa, AZAL, 3,5–4 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 40–60 dollar |
İslamabad və Lahor
İslamabad planlı, yaşıl və sakit paytaxtdır, bir gün bəsdir. Marqalla təpələrinin ətəyində Feysəl məscidi dayanır, dünyanın ən böyük məscidlərindən biridir. Daman-e-Koh mənzərə nöqtəsidir. Pakistan abidəsi və Lok Virsa muzeyi şəhərdədir, Saidpur kəndində isə restoranlar var. Yaxınlıqda UNESCO siyahısındakı Taksila Buddist xarabalıqları və Ravalpindinin Raca bazarı yerləşir.
Lahor Pakistanın mədəniyyət paytaxtıdır və İslamabaddan maşınla dörd saat, uçuşla isə bir saat çəkir. Padşahi məscidi Moğol dövrünün nəhəng qırmızı məscididir, həyətinə yüz min adam sığır. Lahor qalası və Şalimar bağları UNESCO siyahısındadır, divarlı şəhərin Dehli qapısı və Vazir Xan məscidinin kaşıları isə mütləq görülməlidir.
Fud küçəsində axşam məscid mənzərəli terraslarda yemək yeyilir, Anarkali bazarı da yaxınlıqdadır. Otuz kilometr aralıdakı Vaqa sərhədində hər axşam Hindistanla bayraq endirmə mərasimi keçirilir. İki tərəf bir-birinə qışqırır, tamaşaçılar alqışlayır, bu isə ölkənin ən qeyri-adi tamaşasıdır. Şəhərə iki-üç gün ayırın.
Karaçi iyirmi milyonluq liman meqapolisidir, Klifton çimərliyi və Mohatta sarayı ilə əsasən iş səfərləri üçün gedilir.
Hunza, Skardu, Qaraqorum: Pakistan şimalı
Şimal Pakistana gəlməyin əsas səbəbidir. Hunza vadisi Gilgit-Baltistanda iki min beş yüz metr hündürlükdədir və İsmaili icmasının açıq, savadlı, turist dostu bölgəsidir. Kərimabadda Baltit və Altit qalaları, ərik bağları var, qarşıda isə yeddi min yeddi yüz səksən səkkiz metrlik Rakapoşi zirvəsi dayanır. Qartal yuvası mənzərə nöqtəsindən beş yeddiminlik zirvə bir kadra sığır.
Attabad gölü 2010-cu il sürüşməsindən yaranıb, suyu firuzəyidir, orada qayıq və jet-ski işləyir. Passu konusları və Hüseyni asma körpüsü də buradadır, körpüdə isə ayaqlar titrəyir. Xuncərab keçidi dörd min yeddi yüz metrdə Çin sərhədidir və dünyanın ən yüksək asfalt sərhəd keçidi sayılır. Aprel çiçək, oktyabr isə qızılı payız vaxtıdır.
Skardu Baltistanda K2-nin bazasıdır. Şanqrila kurortu Aşağı Kaçura gölündədir. Deosai yaylası 4100 metrdədir və «dünyanın damı» adlanır, iyuldan sentyabra açıq olur. Şiqar qalası, Sarfaranqa soyuq səhrası və Katpana da bu bölgədədir. Qaraqorum yolu İslamabaddan Hunzaya altı yüz kilometrdir və on dörd-on səkkiz saat çəkir. Dünyanın ən mənzərəli və ən çətin yollarından biridir. Nanqa Parbatın 8126 metrlik divarı yoldan görünür. Fairy Meadows yürüşü də onun ətəyindən başlayır. Naran-Kaqan və Svat vadiləri daha yaxın alternativdir.
Pakistanda nəqliyyat: uçuş, Qaraqorum yolu, Careem
Şimala uçuş PIA ilə İslamabaddan Skardu və Gilgitə bir saat çəkir və 60–100 dollar tutur. Bu, dünyanın ən gözəl reyslərindən biridir, Nanqa Parbat pəncərədən görünür, amma hava şəraitinə görə tez-tez ləğv olunur, ona görə bir-iki ehtiyat gün planlayın.
Quru yolla NATCO avtobusları və özəl şirkətlər İslamabaddan Gilgitə gedir, yol on altı-iyirmi saat çəkir və 15–25 dollardır, hərəkət əsasən gecə olur. Alternativ sürücü ilə maşındır, iki günə mənzərə seyr edə-edə gedirsiniz və 150–250 dollar ödəyirsiniz, mən bunu məsləhət görürəm.
Şəhərlərarası Daewoo və Faisal Movers avtobusları İslamabaddan Lahora dörd saat yarımda gedir və 8–12 dollar alır, həm rahat, həm dəqiqdir. Şəhər içində Careem və inDrive ilə gediş 1–3 dollar çəkir, Lahorda isə metro avtobusu və Narıncı xətt metrosu işləyir. Hunzanın içində cip və sürücü gündə 40–60 dollar tutur, kəndlər arasında isə Suzuki mikroavtobuslar gedir.
Bir qaydanı da bilin, xarici vətəndaşlar üçün bəzi bölgələr «NOC» icazəsi tələb edir. Hunza və Skardu tələb etmir, Azad Kəşmir və sərhəd zonaları isə edir.
Nihari, karahi, çapli: Pakistan mətbəxi və qonaqpərvərlik
Pakistan mətbəxi ət və ədviyyat üstündə qurulub, acıya hazır olun. Nihari gecə boyu bişən mal ətidir və səhər yeməyinə verilir. Karahi vok qazanda pomidorla bişən toyuq ya da keçi ətidir və Lahorun simvoludur. Biryaninin ən yaxşısı Karaçidədir, çapli kebab Peşavərin yastı kotletidir, seekh kebab isə hər yerdə tapılır.
Səhər yeməyində halva-puri də verilir, yanında dal, tandır naanı və roti gəlir. Hunzada ərik yağı, çapşuro adlanan ət piroqu və qurudulmuş ərik var. Çay burada «doodh patti» adlanır və südlə qaynadılır, yanında lassi və Multan halvası olur.
Hər şey halaldır, spirtli içki isə yoxdur. Küçə yeməyi 1–2 dollar, restoranda nahar 3–6 dollar çəkir, Lahor Fud küçəsində axşam yeməyi 10–15 dollar, Hunza qonaq evində ev yeməyi isə 3–5 dollardır.
Qonaqpərvərlik məsələsini ayrıca deyim. Pakistanlılar qonağı evə dəvət edir, hər dükanda çay təklifi gəlir və ondan imtina etmək çətin olur. «Mehman», yəni qonaq burada müqəddəs sayılır, adam bir həftədə on ailə ilə tanış olur.
Sağlamlıq üçün yalnız şüşə su için və küçə buzundan çəkinin. Qadınlar üçün örtülü geyim, xüsusən şəhərlərdə vacibdir, Hunza isə daha sərbəstdir.
Ətraflı oxu: Pakistana viza pulsuz rejimdən sonra: onlayn müraciət, rüsum və birbaşa reyslər
Mövsüm və təhlükəsizlik
Şimal apreldən oktyabra qədər açıq olur. Deosai və Xuncərab üçün isə yeganə vaxt iyundan sentyabra qədərdir. Aprel ərik çiçəyi, oktyabr isə payız rəngləri ilə Hunzanın ən gözəl anlarını verir. Qışda yollar qarlı olur və uçuşlar seyrəkləşir.
Lahor və İslamabadda oktyabrdan marta qədər hava 15–25 dərəcə qalır, apreldən iyuna isə 40–45 dərəcəyə qalxır. İyul-avqustda musson başlayır, sel riski yaranır və Qaraqorum yolunda sürüşmələr olur.
Təhlükəsizliyə gəlincə, turist marşrutları, yəni İslamabad, Lahor, Hunza və Skardu sakitdir, polis isə qonaqpərvər davranır. Bəlucistan, Xeybər-Paxtunxvanın Əfqanıstan sərhədi bölgələri və Karaçinin bəzi rayonları turist üçün deyil, ona görə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin tövsiyələrinə baxın.
Qaydalar sadədir. Yerli sürücü və bələdçi ilə hərəkət edin, siyasi tədbirlərdən uzaq durun, pasport surətini yanınızda gəzdirin. Yolda yoxlama məntəqələrində pasport qeydiyyatı normaldır və on dəqiqə çəkir. Bölgə və icazə məlumatı Pakistan Turizm İdarəsi portalındadır.
Büdcə və bilet
İslamabad və Lahorda üç ulduz otel 30–50 dollar, beş ulduzlu Pearl Continental isə 120–200 dollara qalxır. Hunzada qonaq evi 15–30 dollar, mənzərəli butik otel 50–100 dollar, Skarduda isə 25–60 dollar çəkir. Hunzada yaxşı mənzərəli otellər azdır, ona görə yeri mövsümdən əvvəl tutun.
Giriş biletləri ucuzdur. Lahor qalası iki dollar, Baltit qalası dörd dollar, Attabad qayığı beş dollar, Deosai girişi isə on dollardır. Uçuşu çıxmaqla şimal marşrutu daxil on günlük səfər sürücü ilə adambaşı 600–1000 dollara sığır və bu, dünyanın ən ucuz dağ səfərlərindən biridir.
AZAL Bakıdan İslamabad, Lahor və Karaçiyə birbaşa uçur, PIA da reys edir, İslamabad istiqamətində aviabilet yayda erkən alınmalıdır. Hunza, Skardu və Lahoru bir proqramda verən Pakistan şimal turu paketləri sürücünü, bələdçini, daxili uçuşu və ehtiyat günləri bir yerdə həll edir, ilk səfər üçün ən rahat və ən təhlükəsiz yol elə budur.
Pakistan haqqında tez-tez verilən suallar
Pakistan səfəri üçün neçə gün lazımdır?
İslamabad bir, Lahor iki, Hunza dörd, Skardu üç gün və yol, cəmi on-on iki gün. Yalnız Lahor və İslamabad dörd gün.
Qadın tək səyahət edə bilər?
Hunza və turist marşrutlarında qadın səyahətçilər getdikcə çoxdur və hörmətlə qarşılanır. Örtülü geyim, yerli bələdçi və qrup turu rahatlığı artırır, şəhərlərdə gecə tək gəzməyin.
Hindistan ilə birləşdirmək olar?
Vaqa keçidi xaricilər üçün nəzəri olaraq açıqdır, amma iki ölkə arasındakı vəziyyətə görə tez-tez bağlanır. İki ayrı səfər planlaşdırmaq daha etibarlıdır, hər ikisi ayrıca viza tələb edir.
Sonda
Pakistan birbaşa uçuş, onlayn viza və çox ucuz qiymətlərlə dünyanın ən möhtəşəm dağ mənzərələrini və ən isti qonaqpərvərliyi verən ölkədir, düzgün marşrut və yerli sürücü ilə səfər təhlükəsiz və unudulmaz keçir. Viza prosesi Pakistan səhifəsində izah olunub, Hunza və Skardu marşrutunu birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir; regional vəziyyət səfərdən əvvəl yoxlanılmalıdır.
