İsrail küçük bir ülke, ama bir haftaya çok şey sığdırıyor. Üç bin yıllık Kudüs ve Akdeniz kıyısındaki Tel Aviv aynı güzergâhta; yeryüzünün en alçak noktası Ölüdeniz ve Kızıldeniz’in mercanları da orada. Bakü’den direkt uçuş üç buçuk saat sürüyor, vize ise Bakü’deki büyükelçilikten alınıyor.
Seyahatin kendine özgü kuralları var. Şabat günü ulaşım duruyor, Ben Gurion havalimanındaki kontrol saatler sürebiliyor, bölgedeki durumu ise seyahatten önce mutlaka kontrol etmek gerekiyor. Aşağıda şehirleri, ulaşımı ve Ölüdeniz tesislerini, ayrıca yemeği, mevsimi, güvenliği ve bütçeyi bir araya topladım.
Kısaca İsrail
| Başlıca şehirler | Kudüs, Tel Aviv, Hayfa |
| Dil | İbranice ve Arapça; İngilizce her yerde, Rusça çok yaygın |
| Para birimi | Şekel (ILS), 1 dolar ≈ 3,7 şekel; kart her yerde |
| Vize | B/2 turist vizesi, Bakü’deki büyükelçilik |
| En iyi zaman | Mart–mayıs ve ekim–kasım; Ölüdeniz ve Eilat kışın |
| Uçuş | Bakü–Tel Aviv direkt, AZAL, 3,5 saat |
| Günlük bütçe | Orta seviyede 150–200 dolar |
Kudüs: eski şehrin dört mahallesi
Kudüs’ün surlarla çevrili eski şehri yalnızca bir kilometrekare ve dört mahalleye ayrılıyor: Müslüman, Hristiyan, Ermeni ve Yahudi. Mescid-i Aksa ve Kubbetü’s-Sahra Harem-i Şerif’te; Müslüman olmayanların girişi sınırlı saatlerde ve yalnızca avluya. Ağlama Duvarı, Kutsal Kabir kilisesi ve Via Dolorosa birbirine yürüyerek on dakika; insan bir saat içinde üç dinin en kutsal yerlerinden geçiyor ve bu duygu başka hiçbir yerde yok.
Zeytin Dağı’ndan eski şehrin panoraması açılıyor. Davut Kulesi’nde gece ışık gösterisi yapılıyor. Öğle yemeğini Mahane Yehuda pazarında yiyin. Yad Vashem Holokost müzesi ise ayrı bir gün istiyor. Cuma öğleden cumartesi akşamına kadar Yahudi mahalleleri kapalı; eski şehrin Müslüman ve Hristiyan bölümü çalışıyor. Beytlehem on kilometre uzakta ve Filistin Yönetimi’nde; İsrail vizesiyle kontrol noktasından geçiliyor.
Tel Aviv, Ölüdeniz, Hayfa, Eilat
Tel Aviv, Kudüs’ün tam tersi. On dört kilometrelik plaj şehir boyunca uzanıyor. Bauhaus «Beyaz Şehir» mimarisi UNESCO listesinde. Rothschild bulvarı ve Karmel pazarı gezilecek yerler. Dünyanın en iyi gece hayatlarından biri burada, kafeler gece gündüz açık. Kudüs’ten gelen insan başka bir ülkeye düştüğünü düşünüyor. Güneydeki Yafa ise eski liman, bit pazarı ve Arap mahallesi.
Ölüdeniz Kudüs’ten bir saat. Ein Bokek tesis bölgesinde oteller ve ücretsiz halk plajları var. Çamur ve maden suyu sedef, artrit ve cilt hastalıkları için klinik kürleriyle tanınıyor; oksijence zengin hava ise astım için faydalı sayılıyor. Bakü’den tedaviye gidenler ağırlıkla oraya düşüyor.
Yakında Masada kalesi var; oraya gün doğumunda teleferikle çıkılıyor, yanı başında ise Ein Gedi vahası duruyor.
Kuzeyde ayrı bir güzergâh açılıyor. Hayfa Bahai bahçelerinin terasları ve Karmel Dağı’yla, Akka Haçlı şehri ve pazarıyla tanınıyor; Nasıra ve Taberiye gölüyle birlikte bu bölge iki gün alıyor. Eilat ise Kızıldeniz’de kış plajı ve dalış merkezi; Tel Aviv’den bir saatlik uçuş.
İsrail’de ulaşım ve Şabat kuralı
Rav-Kav kartı bütün ülkenin otobüs ve trenlerinde çalışıyor, havalimanında ve otomatlarda satılıyor, uygulamayla da ödenebiliyor. Hızlı tren Ben Gurion havalimanından Kudüs’e 25, Tel Aviv’e 15 dakika. Egged ve diğer otobüs şirketleri her şehre gidiyor; Kudüs’ten Ölüdeniz’e otobüs bir buçuk saat.
Şabat meselesini önceden düşünün. Cuma günü gün batımından cumartesi akşamına kadar tren, otobüs ve dükkânların çoğu duruyor; yalnızca «şerut» paylaşımlı minibüsleri ve taksi çalışıyor, Hayfa’da otobüsler kısmen gidiyor. Seyahati öyle kurun ki cuma akşamı ve cumartesi şehir içinde olun, yoksa valizle sokakta kalıyorsunuz. Gett taksi uygulaması esas, Uber çalışmıyor. Araba Celile ve Negev için kazançlı, günlük 40–60 dolar; Kudüs’ün eski şehrinde ise araba anlamsız.
Mutfak: humus, şakşuka ve helal
Humus burada hem yemek, hem atıştırmalık, hem de millî bir tartışma konusu; herkesin kendi «en iyi humus» yeri var. Yafa ve Akka’nın humus dükkânları sabah açılıyor, öğlen mal bitince kapanıyor.
Falafel ve sabih pita içinde veriliyor; sokak öğle yemeği ve 5–8 dolar tutuyor. Şakşuka domatesli yumurta ve kahvaltıda geliyor, İsrail salatası her masada, Kudüs karışık ızgarası ise pazar yemeği.
Yahudi restoranları koşer; orada et ve süt ayrılıyor. Helal yemek Yafa, Doğu Kudüs, Akka, Nasıra ve Hayfa’nın Arap mahallelerinde her yerde ve çoğu zaman hem en ucuz hem en lezzetli seçenek o oluyor.
Restoranda öğle yemeği 15–20 dolar, akşam yemeği ise 35–50 dolar tutuyor; fiyat olarak Tel Aviv Avrupa’nın pahalı başkentleri seviyesinde. Bahşiş yüzde 12–15 bekleniyor. Musluk suyu içiliyor.
Devamını okuyun: İsrail vizesi: Bakü’deki büyükelçilik, B/2 vizesi ve pasaportta kalan iz
Güvenlik ve Ben Gurion kontrolü
İsrail seyahatinde iki gerçeklik yan yana yaşıyor. Gündelik hayatta sokak suçu az ve şehirler sakin, ama bölgedeki durum hızla değişiyor. Siren sesinde sığınağa geçme kuralı her otelde anlatılıyor; Gazze ve Lübnan sınırı bölgelerine gidilmiyor. Seyahatten önce Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’nın tavsiyelerine ve uçuş iptallerine bakın, sigortadaki savaş istisnasını okuyun. Ben Gurion havalimanında girişte görüşme, çıkışta ise ciddi bir güvenlik kontrolü var; çıkış için uçuştan üç saat önce gelin. Girişte pasaporta mühür vurulmuyor, kâğıt giriş kartı veriliyor; onu kaybetmeyin, çıkışta istiyorlar. Bölge ve etkinlik bilgisi Go Israel portalında.
İsrail’e ne zaman gitmeli, kaça geliyor?
Mart-mayıs ve ekim-kasım ideal aylar; hava 20–28 derece oluyor.
Hazirandan eylüle Tel Aviv’de sıcaklık otuz iki dereceye çıkıyor ve nem artıyor, Ölüdeniz’de ise kırkı geçiyor. Kış Kudüs’te soğuk ve yağışlı geçiyor, bazen kar da yağıyor; Eilat ve Ölüdeniz ise 20–25 dereceyle kış tesisine dönüşüyor.
Pesah, Roş Aşana ve Sukot bayramlarında oteller doluyor, ulaşım ise Şabat düzeninde çalışıyor.
Tel Aviv’de üç yıldızlı otel 150–220 dolar, Kudüs’te ise 120–180 dolar tutuyor; Ölüdeniz tesisi 200–350 dolara çıkıyor. Hostel yatağı 40–60 dolar; Tel Aviv’de sahile yakın seçenekler var.
Giriş biletleri ucuz. Masada 10 dolar, Davut Kulesi 15 dolar alıyor; Yad Vashem ise ücretsiz. Uçuş hariç bir haftalık seyahat kişi başı 1400–2000 dolara sığıyor.
AZAL Bakü’den Tel Aviv’e direkt uçuyor; Tel Aviv’e uçak bileti Yahudi bayramlarında ve Pesah haftasında pahalılaşıyor. Kudüs, Ölüdeniz ve Tel Aviv’i bir haftaya sığdıran İsrail ziyaret turu paketleri Şabat takvimini ve kutsal yerlerin giriş saatlerini önceden çözüyor.
İsrail hakkında sık sorulan sorular
İsrail seyahati için kaç gün gerekiyor?
Kudüs üç gün, Tel Aviv iki gün, Ölüdeniz ve Masada bir-iki gün; toplam bir hafta. Hayfa, Celile ve Eilat ile on-on iki gün.
Pasaportta İsrail izi kalıyor mu?
Mühür vurulmuyor, giriş kartı veriliyor. Ama İsrail vizesinin kendisi pasaportta kalıyor ve bazı ülkeler bu yüzden giriş vermeyebiliyor; liste vize yazımızda.
Kutsal yerlerde kıyafet kuralı ne?
Omuzlar ve dizler kapalı. Ağlama Duvarı’nda erkeklere girişte kipa veriliyor, Harem-i Şerif’te kadınlar için başörtüsü gerekiyor. Tel Aviv’de ise hiçbir kural yok.
Son olarak
İsrail, direkt uçuşla üç dinin kutsal şehrini, Akdeniz’i ve Ölüdeniz’i bir haftaya veren bir ülke; Şabat takvimini, havalimanı süresini ve bölgedeki durumu hesaba katan için rahat bir seyahat. Vize süreci İsrail sayfasında anlatıldı; ziyaret ya da Ölüdeniz tedavi planını birlikte kurmak için başvuru formunu doldurun.
Not: Yazıdaki fiyatlar yayın tarihine aittir; bölgedeki durum ve uçuşlar seyahatten önce kontrol edilmeli.
