İsrail kiçik ölkədir, amma bir həftəyə çox şey sığdırır. Üç min illik Qüds və Aralıq dənizi sahilindəki Təl-Əviv bir marşrutdadır, yer üzünün ən alçaq nöqtəsi Ölü dəniz və Qırmızı dənizin mərcanları da oradadır. Bakıdan birbaşa uçuş üç saat yarım çəkir, viza isə Bakıdakı səfirlikdən alınır.
Səfərin özünəməxsus qaydaları var. Şabbat günü nəqliyyat dayanır, Ben-Qurion hava limanında yoxlama saatlarla çəkə bilər, regional vəziyyəti isə səfərdən əvvəl mütləq yoxlamaq lazımdır. Aşağıda şəhərləri, nəqliyyatı və Ölü dəniz kurortlarını, həmçinin yeməyi, mövsümü, təhlükəsizliyi və büdcəni bir yerə yığmışam.
İsrail haqqında qısa
| Əsas şəhərlər | Qüds, Təl-Əviv, Hayfa |
| Dil | İvrit və ərəb dilləri; ingilis dili hər yerdə, rus dili çox geniş |
| Valyuta | Şekel (ILS), 1 dollar ≈ 3,7 şekel; kart hər yerdə |
| Viza | B/2 turist vizası, Bakıdakı səfirlik |
| Ən yaxşı vaxt | Mart–may və oktyabr–noyabr; Ölü dəniz və Eylat qışda |
| Uçuş | Bakı–Təl-Əviv birbaşa, AZAL, 3,5 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 150–200 dollar |
Qüds: köhnə şəhərin dörd məhəlləsi
Qüdsün divarlarla əhatələnmiş köhnə şəhəri cəmi bir kvadrat kilometrdir və dörd məhəlləyə bölünür, müsəlman, xristian, erməni və yəhudi. Məscidül-Əqsa və Qübbətüs-Səxrə Hərəm əş-Şərifdədir, qeyri-müsəlmanlar üçün giriş məhdud saatlarda və yalnız həyətədir. Ağlama divarı, Müqəddəs Məzar kilsəsi və Via Dolorosa bir-birindən piyada on dəqiqədir, adam bir saatın içində üç dinin ən müqəddəs yerlərindən keçir və bu hiss başqa heç yerdə yoxdur.
Zeytun dağından köhnə şəhərin panoramı açılır. Davud qülləsində gecə işıq şousu göstərilir. Naharı Mahane Yehuda bazarında edin. Yad Vaşem Holokost muzeyi isə ayrıca bir gün istəyir. Cümə günortadan şənbə axşamına qədər yəhudi məhəllələri bağlıdır, köhnə şəhərin müsəlman və xristian hissəsi işləyir. Beytləhm on kilometrdir və Fələstin Muxtariyyətindədir, İsrail vizası ilə yoxlama məntəqəsindən keçilir.
Təl-Əviv, Ölü dəniz, Hayfa, Eylat
Təl-Əviv Qüdsün tam əksidir. On dörd kilometrlik çimərlik şəhər boyu uzanır. Bauhaus «Ağ şəhər» memarlığı UNESCO siyahısındadır. Rotşild bulvarı və Karmel bazarı gəzməli yerlərdir. Dünyanın ən yaxşı gecə həyatlarından biri buradadır, kafelər gecə-gündüz açıqdır. Adam Qüdsdən gələndə başqa ölkəyə düşdüyünü düşünür. Yaffa cənubda köhnə liman, bit bazarı və ərəb məhəlləsidir.
Ölü dəniz Qüdsdən bir saat çəkir. Eyn-Bokek kurort zonasında otellər və pulsuz ictimai çimərliklər var. Palçıq və mineral su psoriaz, artrit və dəri xəstəlikləri üçün klinika kursları ilə tanınır, oksigenlə zəngin hava isə astma üçün faydalı sayılır. Bakıdan müalicəyə gedənlər əsasən oraya düşür.
Yaxınlıqda Masada qalası var, ora gün doğuşunda kanat yolu ilə qalxırlar, yanında isə Eyn-Gedi vahəsi qalır.
Şimalda ayrı bir marşrut açılır. Hayfa Bəhai bağlarının terrasları və Karmel dağı ilə, Akko səlibçi şəhəri və bazarı ilə tanınır, Nazaret və Təbəriyyə gölü ilə birlikdə bu bölgə iki gün aparır. Eylat isə Qırmızı dənizdə qış çimərliyi və dalğıc mərkəzidir, Təl-Əvivdən bir saatlıq uçuşdur.
İsraildə nəqliyyat və Şabbat qaydası
Rav-Kav kartı bütün ölkənin avtobus və qatarlarında işləyir, hava limanında və avtomatlarda satılır, tətbiqlə də ödəmək olur. Sürətli qatar Ben-Qurion hava limanından Qüdsə 25 dəqiqə, Təl-Əvivə 15 dəqiqədir. Egged və digər avtobus şirkətləri hər şəhərə gedir, Qüdsdən Ölü dənizə avtobus bir saat yarım.
Şabbat məsələsini əvvəlcədən düşünün. Cümə günü gün batımından şənbə axşamına qədər qatar, avtobus və əksər dükanlar dayanır, yalnız «şerut» kollektiv mikroavtobusları və taksi işləyir, Hayfada avtobuslar qismən gedir. Səfəri elə qurun ki, cümə axşamı və şənbə şəhər içində olasınız, yoxsa çamadanla küçədə qalırsınız. Gett taksi tətbiqi əsasdır, Uber işləmir. Maşın Qalileya və Neqev üçün sərfəlidir, gündə 40–60 dollar, Qüdsün köhnə şəhərində maşın mənasızdır.
Mətbəx: hummus, şakşuka və halal
Hummus burada həm yemək, həm qəlyanaltı, həm də milli mübahisə mövzusudur, hamının öz «ən yaxşı hummus» yeri var. Yaffa və Akkonun hummus dükanları səhər açılır, günorta məhsul bitəndə bağlanır.
Fəlafel və sabih pita içində verilir, küçə naharıdır və 5–8 dollar çəkir. Şakşuka pomidorda yumurtadır və səhər yeməyinə gəlir, İsrail salatı hər masadadır, Qüds qarışıq qrili isə bazar yeməyidir.
Yəhudi restoranları koşerdir, orada ət və süd ayrılır. Halal yemək Yaffa, Şərqi Qüds, Akko, Nazaret və Hayfanın ərəb məhəllələrində hər yerdədir, çox vaxt həm ən ucuz, həm də ən dadlı seçim elə odur.
Restoranda nahar 15–20 dollar, axşam yeməyi isə 35–50 dollar çəkir, Təl-Əviv qiymətlə Avropanın bahalı paytaxtları səviyyəsindədir. Bahşiş 12–15 faiz gözlənilir. Kran suyu içilir.
Ətraflı oxu: İsrailə viza: Bakıdakı səfirlik, B/2 vizası və pasportda qalan iz
Təhlükəsizlik və Ben-Qurion yoxlaması
İsrail səfərində iki reallıq yanaşı yaşayır. Gündəlik həyatda küçə cinayəti azdır və şəhərlər sakitdir, amma regional vəziyyət tez dəyişir. Siren səsində sığınacağa keçmək qaydası hər oteldə izah olunur, Qəzza və Livan sərhədi bölgələrinə gedilmir, səfərdən əvvəl Azərbaycan XİN-in tövsiyələrinə və uçuş ləğvlərinə baxın, sığortada müharibə istisnasını oxuyun. Ben-Qurion hava limanında girişdə söhbət və çıxışda ciddi təhlükəsizlik yoxlaması var, çıxış üçün uçuşdan üç saat əvvəl gəlin. Girişdə pasporta möhür vurulmur, kağız giriş kartı verilir, onu itirməyin, çıxışda istəyirlər. Bölgə və tədbir məlumatı Go Israel portalındadır.
İsrailə nə vaxt getməli, neçəyə başa gəlir?
Mart-may və oktyabr-noyabr ideal aylardır, hava 20–28 dərəcə olur.
İyundan sentyabra qədər Təl-Əvivdə temperatur otuz iki dərəcəyə qalxır və rütubət artır, Ölü dənizdə isə qırxı keçir. Qış Qüdsdə soyuq və yağışlı keçir, bəzən qar da yağır, Eylat və Ölü dəniz isə 20–25 dərəcə ilə qış kurortuna çevrilir.
Pasxa, Roş ha-Şana və Sukkot bayramlarında otellər dolur, nəqliyyat isə Şabbat rejimində işləyir.
Təl-Əvivdə üç ulduz otel 150–220 dollar, Qüdsdə isə 120–180 dollar çəkir, Ölü dəniz kurortu 200–350 dollara qalxır. Hostel yeri 40–60 dollardır, Təl-Əvivdə sahilə yaxın variantlar var.
Giriş biletləri ucuzdur. Masada 10 dollar, Davud qülləsi 15 dollar alır, Yad Vaşem isə pulsuzdur. Uçuşu çıxmaqla bir həftəlik səfər adambaşı 1400–2000 dollara sığır.
AZAL Bakıdan Təl-Əvivə birbaşa uçur, Təl-Əvivə aviabilet yəhudi bayramları və Pasxa həftəsində bahalaşır. Qüds, Ölü dəniz və Təl-Əvivi bir həftəyə sığdıran İsrail ziyarət turu paketləri Şabbat cədvəlini və müqəddəs yerlərin giriş saatlarını əvvəlcədən həll edir.
İsrail haqqında tez-tez verilən suallar
İsrail səfəri üçün neçə gün lazımdır?
Qüds üç gün, Təl-Əviv iki gün, Ölü dəniz və Masada bir-iki gün, cəmi bir həftə. Hayfa, Qalileya və Eylat ilə on-on iki gün.
Pasportda İsrail izi qalır?
Möhür vurulmur, giriş kartı verilir. Amma İsrail vizasının özü pasportdadır və bəzi ölkələr buna görə giriş verməyə bilər, siyahı viza yazımızdadır.
Müqəddəs yerlərə geyim qaydası nədir?
Çiyin və dizlər örtülü. Ağlama divarında kişilər üçün kipa girişdə verilir, Hərəm əş-Şərifdə qadınlar üçün başörtüsü lazımdır. Təl-Əvivdə isə heç bir qayda yoxdur.
Sonda
İsrail birbaşa uçuşla üç dinin müqəddəs şəhərini, Aralıq dənizini və Ölü dənizi bir həftəyə verən ölkədir, Şabbat cədvəlini, hava limanı vaxtını və regional vəziyyəti nəzərə alan adam üçün rahat səfərdir. Viza prosesi İsrail səhifəsində izah olunub, ziyarət və ya Ölü dəniz müalicə planını birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir; regional vəziyyət və uçuşlar səfərdən əvvəl yoxlanılmalıdır.
