Malta Aralıq dənizinin ortasında üç kiçik adadır və Avropanın ən sıx tarixinə sahibdir. Yeddi min illik məbədlər, səlibçi cəngavərlərinin qurduğu Valletta və ərəb izli Mdina bir adaya sığıb. «Taxt oyunları»nın çəkildiyi qalalar da buradadır. Komino adasının firuzəyi Mavi laqunu isə ayrıca səbəbdir. Bizim üçün Malta iki üzdən tanınır, Şengen səfəri və ingilis dili kursları. Ada avtobusla bütöv gəzilir və Şengen ölkələrinin ucuzlarındandır. Bu yazıda Vallettanı, Mdina və Qozonu bir yerə yığmışam. Çimərliklər, nəqliyyat, yemək, mövsüm və büdcə də buradadır.
Malta haqqında qısa
| Paytaxt | Valletta, Avropanın ən kiçik paytaxtı |
| Dil | Malta və ingilis dilləri, hər ikisi rəsmidir |
| Valyuta | Avro; kart hər yerdə |
| Viza | Şengen «C» vizası, Bakıda təmsilçi səfirlik vasitəsilə |
| Ən yaxşı vaxt | Aprel–iyun və sentyabr–oktyabr; dəniz noyabra qədər isti |
| Uçuş | İstanbul üzərindən Maltaya 6–7 saat; Roma və Vyana keçidləri |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 90–130 avro |
Valletta, Üç şəhər və Mdina
Valletta UNESCO siyahısında olan on altıncı əsr cəngavər şəhəridir. Cəmi bir kilometr uzunluğundadır və piyada bir gündə gəzilir.
Müqəddəs Yəhya kafedralının içi qızıl barokkodur, Karavaccoun ən böyük tablosu da oradadır, giriş 15 avrodur. Kənardan sadə bina görünür, içəri girəndə isə adam yerindəcə dayanır.
Yuxarı Barrakka bağlarından Böyük limanın panoramı açılır, hər gün saat on ikidə top atəşi olur. Böyük Magistr sarayı və Respublika küçəsi mərkəzdədir, Renzo Pianonun yeni şəhər qapısı və Parlament binası isə şəhərin girişindədir.
Limanın o tayında Üç şəhər dayanır, yəni Birqu, Senqlea və Kospikua. Ora bərə ya da dgħajsa qayığı ilə iki avroya keçirsiniz. Cəngavərlərin ilk paytaxtıdır və turist azdır, Birqunun dar küçələrində yerlilər hələ də qapının ağzında oturur.
Mdina adanın ortasında «Səssiz şəhər» adlanır. Divarlı orta əsr paytaxtıdır və cəmi üç yüz sakini var, ora axşam, fənər işığında gedin. Yanındakı Rabatda Müqəddəs Pavel mağarası və katakombalar qalır.
Sliema və Sent-Culian dəniz kənarında otel, restoran və dil məktəbi rayonlarıdır, Vallettaya bərə on dəqiqə çəkir.
Qozo, Komino, çimərliklər: Malta dənizdə
Komino Malta ilə Qozonun arasında əhalisiz kiçik adadır və Mavi laqun onun səbəbidir, ağ qumlu dibin üstündə firuzəyi su. Yayda səhər doqquzdan sonra qayıqlarla dolur, ya ilk qayıqla gedin, ya may və oktyabrda, Sliema və Çirkeuvadan qayıq 15–25 avro. Qozo bərə ilə iyirmi beş dəqiqədir, daha sakit və kəndlidir. Viktoriya şəhərinin Sitadeli və Cqantiyanın beş min beş yüz illik məbədləri buradadır. Ramla qırmızı qumlu çimərlikdir. Dueyra körfəzində Mavi pəncərə 2017-də uçsa da, sahil hələ də gözəldir. Xlendi kəndinə də baxın. Bir gün bəsdir, amma bir gecə qalmaq daha yaxşıdır.
Malta çimərlikləri müxtəlifdir. Qızıl körfəz və Qayn Tuffieha qumludur, Mellieha ailə üçün dayazdır. Sent-Piters hovuzu qayalıqdır, Mavi mağaraya isə qayıqla gedirsiniz. Şimalda Popeye kəndi film dekoru kimi qalıb. Marsaşlokk cənubda rəngli luzzu qayıqları və bazar günü balıq bazarı ilə ən çox şəkli çəkilən kənddir. Haqar Qim və Mnaydra məbədləri Misir piramidalarından qədimdir, buna inanmaq çətindir, amma belədir.
Malta nəqliyyatı: Tallinja avtobusları, bərə, sol hərəkət
Malta Public Transport avtobusları bütün adanı əhatə edir. Valletta mərkəzi dayanacağından hər yerə gedə bilirsiniz, tək bilet yayda iki avro, Tallinja Explore kartı isə yeddi gün limitsiz iyirmi bir avrodur. Hava limanından X marşrutları işləyir. Yayda avtobuslar dolu və gecikməli olur, ona görə səhər tez çıxın, yoxsa günorta dayanacaqda yarım saat gözləyirsiniz.
Bərələr ucuzdur. Vallettadan Sliemaya və Üç şəhərə keçid iki avro, Qozo bərəsi Çirkeuvadan beş avrodur, Vallettadan sürətli bərə isə qırx beş dəqiqə çəkir. Komino və Mavi laquna qayıq turları ayrıca alınır, səhər reysini tutsanız, laqunu boş görürsünüz.
Bolt və eCabs taksi 8–15 avro, hava limanından Sliemaya isə iyirmi avro çəkir. Maşın kirayəsi gündə 25–40 avrodur, hərəkət sol tərəflidir, yollar dar, parkinq isə çətindir, ona görə maşın əsasən Qozo üçün sərfəlidir, Azərbaycan vəsiqəsi keçir. Ada bir ucundan o birinə qırx beş dəqiqədir, yəni Malta piyada və avtobusla tam gəzilən nadir ölkələrdəndir.
Pastizzi, fenek, ftira: Malta mətbəxi
Pastizzi rikotta ya da noxud dolğulu yağlı xəmirdir. Hər küncdə satılır, əlli sentdir və adanın simvoludur, adam gündə üçünü yeyir.
Milli yemək fenek, yəni dovşan güvecidir. Ftira kəndli çörəyidir və tuna, zeytun, pomidorla verilir, Qozo pendiri isə ğbejniet adlanır. Payızda lampuki balığı tutulur. Bragioli mal əti rulonudur, timpana makaron piroqudur, şirniyyatda isə imqaret, yəni xurma şirniyyatı gəlir. Kinnie portağal-ot içkisidir, dadı qəribədir, amma yerlilər onu çox sevir.
Mətbəx İtaliya, ərəb və Britaniya qarışığıdır, pizza və makaron hər yerdədir. Restoranda nahar 12–18 avro, axşam yeməyi 25–40 avro, Marsaşlokkda balıq isə 20–30 avro çəkir. Halal yemək Sent-Culian və Sliemada türk, ərəb və Pakistan restoranlarında tapılır, dəniz məhsulları və vegetarian pastizzi isə hər yerdədir, ftira da ətsiz hazırlanır. Kran suyu duzlu dadır, ona görə şüşə su alın.
Ətraflı oxu: Maltaya viza: təmsilçi səfirlik, dil kursu sənədləri və 35 avro rüsum
Mövsüm və Malta dil kursları
Aprel-iyun və sentyabr-oktyabr ideal aylardır, hava 22–28 dərəcə olur, dəniz isə maydan noyabra qədər iyirmi dərəcədən isti qalır. İyul-avqustda temperatur 32–35 dərəcəyə qalxır, kurortlar və Mavi laqun dolur, qiymətlər ən yüksək həddinə çatır.
Qışda hava 12–17 dərəcə və küləkli, amma günəşli olur. Valletta və Mdina sakit qalır, otellər yarı qiymətə düşür, fevralda isə Karnaval keçirilir.
Dil kursları Maltanın ayrıca sənayesidir. Sent-Culian və Sliemada onlarla məktəb var, iki həftəlik kurs 400–700 avro, yaşayışla birlikdə isə 900–1400 avro çəkir. Viza üçün əsas sənəd məktəbin qəbul məktubudur, Bakıdan gedənlərin təxminən yarısı elə bu səbəblə gedir. Tədbir və bərə məlumatı Visit Malta portalındadır.
Büdcə və bilet
Sliemada üç ulduz otel yayda 70–110 avro, Vallettada butik otel 120–200 avro, Qozoda ferma evi isə 80–130 avro çəkir, hostel 25–35 avrodur.
Giriş biletləri ucuzdur. Kafedral 15 avro, Haqar Qim 10 avro, Komino qayığı isə 20 avro alır. Uçuşu çıxmaqla bir həftəlik səfər adambaşı 700–1000 avroya sığır.
Türk Hava Yolları İstanbul üzərindən Maltaya uçur. Maltaya aviabilet axtaranda Roma və Katanya keçidləri ilə Ryanair variantını da yoxlayın. Malta və Siciliyanı bir marşrutda gəzənlər üçün Malta üzrə tur paketləri Qozo, Komino və Valletta proqramını bir yerdə həll edir.
Malta haqqında tez-tez verilən suallar
Malta üçün neçə gün lazımdır?
Valletta və Üç şəhər iki gün, Mdina və cənub bir gün, Qozo və Komino iki gün, cəmi beş gün. Çimərlik istirahəti ilə bir həftə.
Malta vizası ilə İtaliyaya keçmək olar?
Bəli, Şengen vizasıdır. Siciliyaya bərə iki saat, Romaya uçuş isə bir saat yarım çəkir. Viza əsas səfər ölkəsindən alınır.
Uşaqla hansı çimərlik?
Mellieha körfəzi dayaz və qumludur, Qızıl körfəz və Ramla da qumlu. Sliema və Valletta sahili qayalıqdır, Popeye kəndi və Splash akvaparkı uşaq üçündür.
Sonda
Malta kiçik adada yeddi min illik tarixi, cəngavər paytaxtını və Mavi laqunu avtobus biletinin qiymətinə verən Şengen ölkəsidir, dil kursuna gedənlər üçün isə iş və tətil eyni yerdədir. Viza prosesi Malta səhifəsində izah olunub, Valletta və Qozo marşrutunu birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir və mövsümə görə dəyişə bilər.
