Afrika’nın Avrupa’ya en yakın noktasında Fas sizi bir Doğu masalıyla karşılıyor. Marakeş’in Jemaa el-Fna meydanında yılan oynatıcıları gösteri yapıyor, Fes’te labirente benzeyen bir medina var, dağın üstünde ise mavi Şefşaven duruyor. Sahra’nın kum tepelerinde ise deve kervanı ve kampta yıldızlı bir gece sizi bekliyor.
Bizim için vize kaldırıldı, ülkede doksan gün vizesiz kalınabiliyor, İstanbul üzerinden uçuş ise rahat. Ülke ucuz, mutfağı bizim damağımıza yakın ve her şey helal. Aşağıda şehirleri, Sahra güzergâhını, tren ve otobüsleri, medina kurallarını, yemeği, hamamı, mevsimi ve bütçeyi bir araya topladım.
Fas hakkında kısaca
| Başkent | Rabat; en büyük şehir Kazablanka, turizm merkezi Marakeş |
| Dil | Arapça ve Berberice; Fransızca her yerde, İngilizce turizmde |
| Para birimi | Dirhem (MAD), 1 dolar ≈ 10 dirhem; çarşıda nakit, otel ve restoranda kart |
| Vize | Azerbaycan vatandaşları için 90 gün vizesiz |
| En iyi zaman | Mart–mayıs ve eylül–kasım; Sahra ekim–nisan |
| Uçuş | İstanbul üzerinden Kazablanka ya da Marakeş’e 8–9 saat |
| Günlük bütçe | Orta düzeyde 50–80 dolar |
Marakeş, Fes, Şefşaven: üç medina
Marakeş “kırmızı şehir” diye anılıyor ve ülkenin turizm başkenti. Jemaa el-Fna meydanı akşam yemek tezgâhları, müzisyenleri ve masalcılarıyla UNESCO’nun somut olmayan miras listesinde. Öğlen boş görünen meydan saat altıdan sonra tam anlamıyla bir tiyatroya dönüşüyor.
Medinanın çarşıları deri, baharat ve lambayla dolu. Bahia sarayı, Ben Yusuf medresesi ve Kutubiye minaresi mutlaka görülmeli; Majorelle bahçesi ile Yves Saint Laurent müzesi de listede, onların biletini çevrimiçi alın. Şehirde riadda, yani avlulu geleneksel evde kalın, çünkü medina deneyiminin kendisi bu. Üç gün ayırın.
Fes dünyanın en büyük arabasız şehri; medinasında dokuz bin sokak var. Chouara tabakhaneleri renkli havuzlarıyla ünlü, girişte koku yüzünden size bir demet nane veriyorlar. Kayravan dünyanın en eski üniversitesi, yakınında Bou Inania medresesi bulunuyor. Mutlaka rehberle gezin, yoksa saatlerce kayboluyorsunuz. İki gün ayırın. Şefşaven Rif dağlarında tamamen maviye boyanmış bir şehir. Dar merdivenli sokakları var ve çok sakin. Fotoğraf için sabah erkenden çıkın. Fes’ten dört saat sürüyor, bir iki gün ayırın. Rabat sakin başkent; Hassan kulesi ve Udayas kasrı orada, Meknes ve Volubilis Roma harabeleri ise Fes’in yakınında bir günlük.
Sahra, Atlas, Essaouira, Kazablanka: şehir dışında Fas
Sahra gezisi Marakeş’ten üç günlük klasik bir güzergâh. Yüksek Atlas’tan Tizi n’Tichka geçidiyle Ait Ben Haddou kasrına gidiyorsunuz; “Gladyatör” ve “Taht Oyunları” orada çekildi. Ouarzazate’de film stüdyoları var. Yolda Dades ve Todra vadileri geçiliyor. Merzouga’da Erg Chebbi kum tepeleri başlıyor, deveyle gün batımına çıkıyorsunuz. Bedevi kampında akşam yemeği ve Berberi müziği oluyor, sabah ise gün doğumunu izliyorsunuz. Bu gece ömür boyu akılda kalıyor. Çöle grup turu 100–150 dolar, özel tur ise 300–500 dolar; sonra Fes’e devam edilebiliyor. Merzouga programlarını yorumları okuyup seçin, çünkü kampların seviyesi çok farklı.
Yüksek Atlas’ta Imlil köyü, Kuzey Afrika’nın en yüksek zirvesi olan Toubkal’ın üssü. Zirve dört bin yüz altmış yedi metre ve oraya iki günlük yürüyüşle çıkılıyor. Vaktiniz azsa bir günlük köy gezisi yapın; Marakeş’ten yol bir buçuk saat sürüyor, Ourika vadisi ise yarım gün alıyor.
Essaouira Atlantik kıyısında rüzgârlı bir liman şehri. Mavi tekneler ve sur duvarları şehrin simgesi; Jimi Hendrix’in izi ve uçurtma sörfü ise ayrı bir geliş sebebi. Marakeş’ten üç saat sürüyor, bir iki gün ayırın.
Kazablanka’da denizin üstünde yükselen II. Hasan camii Müslüman olmayanlara da açık; Art Deco merkezle birlikte şehir yarım gün alıyor. Agadir güneyde plaj beldesi, Tanca ise kuzeyde Avrupa’ya bakan liman.
Fas’ta ulaşım: El-Burak, CTM, petit taxi
El-Burak Afrika’nın ilk hızlı treni; Tanca’dan Kazablanka’ya iki saatte gidiyor ve 15–25 dolar tutuyor. ONCF trenleri Kazablanka’dan Marakeş’e iki buçuk saat, Fes’e ise üç buçuk saat sürüyor ve 10–15 dolar; birinci sınıf rahat.
CTM ve Supratours otobüsleri Şefşaven, Essaouira ve Merzouga gibi trenin gitmediği yönlere götürüyor. Fes’ten Şefşaven’e yol dört saat sürüyor ve sekiz dolar; biletleri ise çevrimiçi alın.
Şehir içinde “petit taxi” denen küçük taksimetreli taksiler 2–4 dolar alıyor, taksimetreyi mutlaka isteyin. “Grand taxi” şehirler arası paylaşımlı Mercedes’ler; Careem ve inDrive ise Marakeş ve Kazablanka’da çalışıyor.
Araba Atlas ve Sahra için gerekiyor, günlük kiralama 25–40 dolar tutuyor. Yollar iyi, dağ yolları virajlı, medinalara ise araba hiç girmiyor. Marakeş havalimanından medinaya taksi 10–15 dolar, on dokuz numaralı otobüs ise üç dolar. Medinada kaybolmak normal, bu yüzden çevrimdışı harita ve riadın telefon numarası cebinizde olsun.
Tajin, kuskus, hamam: Fas mutfağı ve kültürü
Tajin, konik kapaklı toprak kapta ağır ağır pişen et, tavuk ya da sebze; yanında erik ve badem veriliyor. Ülkenin her sofrasında ve 3–6 dolara geliyor. Kuskus ise cuma günü aile yemeği.
Pastilla tatlı-tuzlu tavuk böreği, harira ramazan çorbası, meşvi ise kızarmış kuzu. Msemen sabah ekmeği ve balla yeniyor. Nane çayı her buluşmanın ritüeli ve yüksekten dökülüyor; Jemaa el-Fna’da portakal suyu ise elli sent.
Her şey helal. Sokak yemeği 2–3 dolar, medina restoranında öğle yemeği 6–10 dolar, riad terasında akşam yemeği 15–25 dolar tutuyor; Marakeş’in Gueliz semtindeki modern restoranlarda ise hesap 25–40 dolara çıkıyor.
Hamam Fas kültürünün temeli. Mahalle hamamı 2–3 dolar, kese ve siyah sabunla; turistik spa hamamı 30–40 ve 60 dolara kadar argan yağı masajıyla, riadların çoğunda kendi hamamı var. Musluk suyu şehirlerde içiliyor, ama şişe suyu daha rahat. Çarşıda fiyat pazarlıkla yarıya iniyor, ilk söylenen fiyata kimse almıyor; “la şükran” kibar bir ret.
Devamını okuyun: Fas vizesi kaldırıldı: 90 gün vizesiz, sınır kuralları ve İstanbul üzerinden yol
Mevsim ve medina kuralları
Mart-mayıs ve eylül-kasım ideal aylar; Marakeş’te hava 22–30 derece oluyor, Sahra geceleri ise serin geçiyor.
Hazirandan ağustosa kadar Marakeş ve Fes’te sıcaklık 40–45 dereceye çıkıyor, Merzouga’da ise dayanılmaz oluyor. O aylarda kıyı, yani Essaouira ve Agadir yirmi beş dereceyle rahat kalıyor.
Aralıktan şubata kadar gündüz on sekiz, gece ise beş derece oluyor. Riadlarda ısıtma zayıf, bu yüzden fazladan yorgan isteyin. Sahra kışın ideal, Atlas’ta kar yağıyor ve Oukaimeden kayak merkezi çalışıyor. Ramazanda gündüz restoranlar kapalı oluyor, akşam ise şehir canlanıyor.
Medina kuralları ise şöyle. “Kapalı, ben götüreyim” diyerek kendini rehber olarak tanıtanlara hayır deyin; hiçbir şey kapalı değil. Fotoğraf için para isteyenler var; tabakhanelerde “ücretsiz teras” daveti alışverişle bitiyor; kadınlar kapalı kıyafetle daha rahat geziyor; Jemaa el-Fna’da akşam cebinize dikkat. Ülke genel olarak güvenli ve turizm polisi her medinada var. Bölge ve etkinlik bilgisi Visit Morocco portalında.
Bütçe ve bilet
Marakeş’te riad 40–80 dolar, lüks riad ise 120–250 dolar tutuyor. Fes’te fiyat 35–70 dolar, Şefşaven’de misafir evi 25–45 dolar. Sahra kampı yemek dâhil 40–80 dolar, lüks kamp ise 150 dolardan başlıyor.
Giriş biletleri ucuz. Bahia sarayı yedi dolar, Majorelle bahçesi on yedi dolar, Ben Yusuf medresesi beş dolar alıyor; hamam ise 3–40 dolar arasında değişiyor. Uçuş hariç on günlük bir seyahat kişi başı 600–900 dolara sığıyor ve bu, bütün Afrika’nın en avantajlı seyahatlerinden biri.
Türk Hava Yolları İstanbul’dan Kazablanka ve Marakeş’e, Qatar Airways ise Doha üzerinden Kazablanka’ya uçuyor. Marakeş uçak bileti Nevruz ve sonbahar tatilinde pahalılaşıyor; Kazablanka’ya uçup trenle devam etmek ise bazen ucuza geliyor. Marakeş, Sahra ve Fes’i bir haftaya sığdıran Fas turu paketleri çöl kampını, şoförü ve riad rezervasyonlarını bir arada çözüyor.
Fas hakkında sık sorulan sorular
Fas seyahati için kaç gün gerekiyor?
Marakeş üç gün, Sahra üç gün, Fes iki gün, Şefşaven bir iki gün; toplam on gün. Yalnızca Marakeş ve Essaouira ile beş gün.
Çocukla Sahra kampı olur mu?
Evet, beş yaşından büyük çocuklar deveyi ve kum tepelerini seviyor, kamplarda aile çadırları var. Asıl zorluk yolun uzunluğu: Marakeş’ten dokuz saat, Fes’e uçarak yedi saate indirmek mümkün.
Fransızca bilmeden zor mu?
Hayır, turizmde İngilizce iş görüyor, çarşıda ise rakamlar ve hesap makinesi. Arapçadan “şükran” ve “la” yetiyor.
Son olarak
Fas vizesiz, ucuz, helal ve dört farklı dünyayı, medinayı, dağı, çölü ve okyanusu bir haftaya sığdıran bir ülke; medina kurallarını bilen biri için en renkli seyahatlerden biri. Giriş kuralları Fas sayfasında toplanmış; Sahra ve medina güzergâhını birlikte kurmak için başvuru formunu doldurun.
Not: Yazıdaki fiyatlar yayın tarihine aittir ve mevsime göre değişebilir.
