Nepal dünyanın on dörd ən yüksək zirvəsindən səkkizinin ölkəsidir. Everestin adı ilə tanınsa da, səfərin böyük hissəsi dağa çıxmadan keçir. Katmandunun məbəd meydanları ilə başlayırsınız, Pokharada göl kənarından Annapurna mənzərəsi açılır, Çitvanda fil və kərgədan görürsünüz, Lumbini isə Buddanın doğulduğu yerdir.
Bizim üçün viza hava limanında otuz dollara alınır. Ölkə Asiyanın ən ucuzlarındandır, orada bir həftə Bakıda bir həftə sonuna başa gəlir. Aşağıda Katmandu və Pokharanı, trekinq variantlarını və icazələri, həmçinin Çitvanı, nəqliyyatı, hündürlük qaydasını, yeməyi, mövsümü və büdcəni bir yerə yığmışam.
Nepal haqqında qısa
| Paytaxt | Katmandu, 1400 metr hündürlükdə |
| Dil | Nepal dili; ingilis dili turizmdə hər yerdə |
| Valyuta | Nepal rupisi (NPR), 1 dollar ≈ 135 rupi; nağd əsasdır, kart yalnız şəhərdə |
| Viza | Hava limanında və ya onlayn: 15 gün 30, 30 gün 50, 90 gün 125 dollar |
| Ən yaxşı vaxt | Oktyabr–noyabr və mart–aprel; iyun–sentyabr musson |
| Uçuş | Doha, Dubay, İstanbul və ya Dehli üzərindən 9–12 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 40–60 dollar; trekinqdə 30–50 dollar |
Katmandu vadisi və Pokhara
Katmandu xaotik, tozlu və möcüzəli şəhərdir, üçü də eyni vaxtda. Durbar meydanında kral sarayları və taxta məbədlər var, 2015 zəlzələsindən sonra hələ də bərpa olunur. Svayambhunat «meymun məbədi» adlanır, təpədən şəhər mənzərəsi verir və meymunlar həqiqətən çoxdur. Boudhanath Asiyanın ən böyük stupasıdır, axşam zəvvarlarla birlikdə dövrə vurun. Paşupatinath Baqmati çayının sahilində hindu məbədidir, orada yandırma mərasimləri keçirilir. Ağır mənzərədir, hazır olun. Thamel məhəlləsi turist mərkəzidir, trekinq mağazaları, kafelər, hər şey oradadır.
Vadidə Bhaktapur orta əsr şəhəri saxsı meydanı ilə və Patan sənətkarlar şəhəri, hər biri yarım gün, Naqarkot kəndindən gün doğuşunda Himalay silsiləsi. Pokhara Katmandudan iki yüz kilometrdir, Feva gölünün sahilində sakit kurort şəhəri, Katmandudan sonra adam nəfəs alır. Səhər Saranqkot təpəsindən Annapurna və Maçapuçare zirvələrinin gün doğuşuna baxırsınız. Gölün üstündə paraqlaydinq 80–100 dollardır və dünyanın ən yaxşı yerlərindən biridir. Dünya Sülh paqodası, Devi şəlaləsi və göl kənarı restoranlar da buradadır. Şəhər eyni zamanda trekinqlərin bazasıdır.
Nepal trekinqi: Everest, Annapurna, Poon Hill və icazələr
Nepal trekinqi «teahouse», yəni dağ evi sistemi üzərində qurulub, çadır lazım deyil, hər kənddə yataq və yemək var.
Everest baza düşərgəsi on iki-on dörd gün çəkir. Marşrut Katmandudan Lukla hava limanına otuz dəqiqəlik uçuşla başlayır, ora dünyanın ən təhlükəli eniş zolağı sayılır və pilot enişdən sonra alqışlanır. Yolda Namçe-Bazar və Tenqboçe monastırı qalır, beş min beş yüz qırx beş metrlik Kala-Pattardan isə Everest mənzərəsi açılır. Bu marşrut ciddi fiziki hazırlıq və hündürlüyə uyğunlaşma günləri tələb edir.
Annapurna baza düşərgəsi Pokharadan yeddi-on gün çəkir və dörd min yüz otuz metrdədir, orası daha yaşıl və istidir. Annapurna dairəsi isə on iki-on səkkiz gündür, ən yüksək nöqtəsi beş min dörd yüz on altı metrlik Thoronq-La keçididir.
Başlanğıc üçün Poon Hill idealdır, üç-dörd gün çəkir, üç min iki yüz on metrə qalxır və bütün Annapurna panoramını verir, ora yaşlı və uşaqlı ailələr də gedir. Lanqtanq isə yeddi gündür və Katmanduya yaxındır.
Qaydalar belədir. Milli park icazəsi 25–30 dollar, TIMS kartı isə 15 dollar çəkir. Milli parklarda lisenziyalı bələdçi məcburidir, bələdçi gündə 25–35 dollar, yükdaşıyan isə 20–25 dollar alır.
Hündürlük xəstəliyi ciddi məsələdir və idmançı olmağınıza baxmır. Gündə üç yüz-beş yüz metrdən çox qalxmayın, baş ağrısı və ürəkbulanma keçmirsə dərhal enin, sığortanı isə helikopter evakuasiyası ilə götürün.
Çitvan, Lumbini və Nepal nəqliyyatı
Çitvan milli parkı Hindistan sərhədində, cəngəlliyin içindədir. Cipdə safari ilə birbuynuzlu kərgədan, fil və timsah, nadir hallarda isə pələng görürsünüz. Proqrama kanoe turu və Tharu kəndləri də daxildir, Sauraha qəsəbəsində isə lojlar var. İki gün ayırın, Pokharadan yol beş saat çəkir. Lumbini Buddanın doğulduğu yerdir, orada Mayadevi məbədi və dünya ölkələrinin monastırları var, yarım gün bəs edir.
Nəqliyyata gəlincə, Katmandudan Pokharaya turist avtobusu yeddi-səkkiz saat çəkir və 10–25 dollar tutur, yol isə tıxaclı və çuxurludur. Uçuş cəmi iyirmi beş dəqiqədir və 100–130 dollara düşür, pəncərədən bütün Himalay görünür, ona görə sol tərəfdə oturun.
Daxili reysləri Buddha Air və Yeti Airlines edir. Lukla uçuşları hava şəraitinə görə tez-tez ləğv olunur, ona görə bir-iki ehtiyat gün planlayın. Şəhərdə Pathao və inDrive tətbiqləri ilə motosiklet və maşın taksisi 1–3 dollar çəkir, Katmandu tıxacı isə ağırdır. Sürücü ilə maşın 50–80 dollardır, özünüz sürməyi isə heç düşünməyin.
Dal-bhat, momo, thukpa: Nepal mətbəxi
Dal-bhat mərci şorbası, düyü, tərəvəz karisi və turşudan ibarətdir. Trekinq yolunun əsas yeməyi elə odur, hətta «dal bhat power 24 hour» deyimi də oradan çıxıb. Əlavəsi pulsuzdur, doyana qədər gətirirlər, qiymət isə 3–5 dollardır.
Momo tibet üsulu ilə buxarda bişən xəmir dolmasıdır və bizim düşbərənin dağ qohumudur. Thukpa əriştə şorbasıdır. Katmanduda Nevar mətbəxi çura və çoyla ilə tanınır, sel roti şirin halqadır, çiya isə südlü çaydır. Dağlarda tonqba, yəni isti darı pivəsi verilir.
Vegetarian yemək hər yerdə əsasdır, ət isə dağlarda həm az, həm bahadır, çünki yükdaşıyanın kürəyində yuxarı qalxır. Halal yemək Katmanduda müsəlman məhəlləsində və Thameldə bir neçə restoranda tapılır, dal-bhatın özü onsuz da ətsizdir, momonu isə toyuqla soruşun.
Thameldə restoran naharı 4–8 dollar çəkir. Dağ evlərində qiymət hündürlüklə qalxır, beş min metrdə dal-bhat artıq 8–10 dollardır. Yalnız şüşə və ya filtrlənmiş su için, dağlara isə su təmizləyici tablet götürün.
Ətraflı oxu: Nepala viza hava limanında: 30, 50, 125 dollar və trekinq icazələri
Mövsüm və hava
Oktyabr-noyabr ilin ən yaxşı vaxtıdır. Musson bitir, hava aydınlaşır və dağlar tam görünür, Daşain və Tihar bayramları da həmin aylara düşür. Trekinq yolları isə ən sıx vaxtını yaşayır.
Mart-aprel ikinci mövsümdür, rododendron meşələri çiçək açır, hava isə bir az dumanlı olur. Dekabrdan fevrala qədər Katmandu və Pokharada hava günəşli və 15–20 dərəcə qalır, gecələr soyuqlayır. Yüksək trekinqlər həmin dövrdə qarlı keçir, aşağı marşrutlar isə sakit və ucuz olur.
İyundan sentyabra qədər musson yağır. Gündəlik yağış, zəli, uçuş ləğvləri və buludlu dağlar gözləyir, yalnız Mustanq və Dolpo kimi yağış kölgəsində qalan bölgələrə getmək olar. İcazə qaydaları və trekinq məlumatı Nepal Tourism Board portalındadır.
Büdcə və bilet
Thameldə qonaq evi 15–30 dollar, butik otel isə 50–90 dollar çəkir. Pokharada göl kənarı otel 25–50 dollar, Çitvan loju safari ilə 60–120 dollara düşür. Dağ evində bir gecə 3–8 dollardır, yemək isə ayrıca hesablanır. Trekinqdən əvvəl və sonra Thameldə ucuz yer tapmaq asandır.
Proqramların qiyməti belədir. Everest baza düşərgəsi treki bələdçi, uçuş və icazələrlə 1200–2000 dollar, Poon Hill 300–500 dollar, Çitvan safarisi 50 dollar, paraqlaydinq isə 90 dollar çəkir. Uçuşu çıxmaqla trekinq daxil iki həftəlik səfər adambaşı 900–1500 dollara sığır.
Qatar Airways, flydubai və Türk Hava Yolları Katmanduya uçur, Katmanduya aviabilet oktyabr-noyabrda bahalaşır, Dehli üzərindən variant isə ucuz çıxır. Everest ya da Annapurna trekinqini, Pokhara və Çitvanı bir proqramda verən Nepal trekinq turu paketləri bələdçini, icazəni və sığortanı bir yerdə həll edir, ilk trekinq üçün isə ən təhlükəsiz yol elə budur.
Nepal haqqında tez-tez verilən suallar
Nepal səfəri üçün neçə gün lazımdır?
Trekinqsiz Katmandu, Pokhara və Çitvan səkkiz-on gün. Poon Hill ilə on iki gün, Everest baza düşərgəsi ilə on səkkiz, iyirmi gün.
Trekinq üçün idmançı olmaq lazımdır?
Xeyr, Poon Hill və Annapurna baza düşərgəsi orta fiziki formada hər kəs üçündür, gündə beş-altı saat yavaş yürüş. Everest treki daha uzun və yüksəkdir, əvvəlcədən hazırlıq və səbir lazımdır.
Everesti dağa çıxmadan görmək olar?
Bəli, Katmandudan səhər «dağ uçuşu» bir saat 200 dollar, Naqarkot və Poon Hill silsiləni göstərir. Everestin özü isə Lukla tərəfdən və ya uçuşdan görünür.
Sonda
Nepal hava limanında viza, çox ucuz qiymət və dünyanın ən yüksək dağlarını dağ evi rahatlığı ilə verən ölkədir, mövsümü düzgün seçən və hündürlüyə hörmət edən adam üçün ömürlük səfərdir. Viza və icazə qaydaları Nepal səhifəsində izah olunub, trekinq və ya vadi marşrutunu birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir və mövsümə görə dəyişə bilər.
