Bosniya və Herseqovina son bir neçə ildə Bakıdan Balkanlara gedənlərin ilk seçiminə çevrilib və səbəbi hamıya aydındır. Viza yoxdur, mədəniyyət tanışdır, yemək halaldır, ətraf dağ və çaydır, qiymətlər isə Avropanın ən ucuzudur. Saraybosnanın Başçarşısına girəndə adama elə gəlir ki, İstanbulun kiçik bir parçasını dağların arasına gətiriblər. Mostar körpüsünü hər kəs şəkillərdən tanıyır, Blagayda isə çay düz qayanın altından çıxır. Bu yazıda şəhərləri, nəqliyyatı və qış kurortlarını bir yerə yığmışam. Yemək, mövsüm və büdcə də buradadır.
Bosniya haqqında qısa
| Paytaxt | Saraybosna |
| Dil | Bosniya dili; türk sözləri çoxdur, gənclər ingiliscə bilir |
| Valyuta | Konvertasiya olunan mark (KM), 1 avro ≈ 1,96 KM |
| Viza | Azərbaycan vətəndaşları üçün 90 gün vizasız, 48 saatda qeydiyyat |
| Ən yaxşı vaxt | May–iyun və sentyabr; qışda Yahorina xizək |
| Uçuş | İstanbul üzərindən 3+2 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 40–60 avro |
Bosniya şəhərləri: Saraybosna, Mostar və ətrafı
Saraybosna dağların arasında uzanan şəhərdir və mərkəzi piyada gəzilir. Başçarşı bazarı, Sebil fəvvarəsi və Qazi Hüsrəv bəy məscidi şəhərin ürəyidir. Latın körpüsü Birinci Dünya müharibəsinin başladığı yerdir. Tunel muzeyi mühasirə illərindən qalıb. Sonra Trebeviç dağına kanat yolu ilə qalxırsınız. İki gün kifayətdir, üçüncü günü Vrelo Bosne parkına, Bosna çayının mənbəyinə gedin, ora yerlilər həftə sonu gəzməyə gedir.
Mostar 130 kilometr cənubdadır, Neretva çayının üstündəki Köhnə körpü ölkənin simvoludur. Gündüz körpü turistlə dolur, axşam gündəlik qonaqlar gedəndən sonra tamam başqa yer olur, ona görə orada bir gecə qalın. Mostardan on beş dəqiqəlik Blagayda Buna çayı qayanın altından çıxır, yanında dərviş təkkəsi, otuz dəqiqəlik Poçitel isə daş kənddir. Kravice şəlalələrinə yayda üzmək üçün gedirlər. Şimalda Yayçenin şəhərin düz ortasında şəlaləsi var, Travnik köhnə paytaxt kimi bir günlük dayanacaqdır, Trebinye və Vişeqrad Drina körpüsü ilə az gedilən, amma gözəl yerlərdir.
Bosniya nəqliyyatı: qatar, avtobus və maşın
Saraybosna ilə Mostar arasındakı qatar Avropanın ən mənzərəli marşrutlarından biridir. Neretva kanyonu boyunca iki saat çəkir, bilet altı avrodur, gündə iki reys var. Mütləq pəncərənin yanında oturun.
Avtobuslar bütün şəhərləri birləşdirir. Saraybosnadan Mostara iki saat yarım, Mostardan Dubrovnikə isə üç saat çəkir, amma Dubrovnik üçün Xorvatiyanın Şengen vizası tələb olunur.
Saraybosnada tramvay şəhərin əsas xəttidir, gediş bir avrodan azdır, taksi də ucuzdur. Maşın kirayəsi gündə 25–40 avro tutur, yollar dar və dağlıqdır, Mostar, Blagay və Kravice marşrutu üçün isə maşın idealdır, Azərbaycan vəsiqəsi qəbul olunur. Hava limanı Saraybosnadan cəmi on iki kilometr aralıdadır, taksi isə 10–15 avro çəkir.
Bosniya mətbəxi: çevapi, burek və Bosniya qəhvəsi
Bosniya mətbəxi Osmanlı irsi ilə Balkan qrilinin qarışığıdır və hər şey halaldır, menyunu yoxlamağa ehtiyac yoxdur. Çevapi somun çörəyi, soğan və kaymakla verilən kiçik kababdır, Başçarşıda porsiya 3–4 avro. Burek dedikdə yalnız ətli qatlı xəmir başa düşülür, pendirlisinə sirnica, kartoflusuna krompiruşa deyirlər, səhv desəniz, düzəldəcəklər. Bey şorbası, sogan-dolma və baklava süfrənin qalan hissəsidir. Bosniya qəhvəsi mis cəzvədə, lokum və şəkərlə gəlir və tələsmədən içilir, tələsən adama qəribə baxırlar. Restoranda nahar 6–10 avro, ən yaxşı yeməklər Başçarşının «aşçınica» adlanan kiçik yeməkxanalarındadır. Mostarda çay sahilindəki restoranlar mənzərə üçün bir az bahadır.
Bosniyada dağlar və qış: Yahorina, Byelaşnitsa, Sutyeska
1984-cü il Olimpiadasının Yahorina və Byelaşnitsa kurortları Saraybosnadan otuz kilometr aralıdadır və Avropanın ən ucuz xizək yerlərindəndir. Gündəlik keçid 25–35 avro, avadanlıq isə 15 avro çəkir, mövsüm dekabrdan marta davam edir.
Yayda başqa marşrutlar açılır. Sutyeska milli parkı, Perućica meşəsi və Maqliç zirvəsi trekinq üçündür, Neretva çayına isə raftinqə gedirlər. Şimal-qərbdə Una milli parkı şəlalələri ilə tanınır.
Termal müalicə üçün İlidja və Fojnitsa var. Bunlar sovet tipli sanatoriya deyil, müasir spa otelləridir.
Ətraflı oxu: Bosniyaya viza lazımdırmı? 90 gün vizasız, 48 saat qeydiyyat və Şengenə sayılmayan günlər
Mövsüm və hava
Saraybosna dağ iqlimindədir, yay 25–30 dərəcə, gecələr sərin, qış qarlı və mənfi beşə qədər. Mostar və Herseqovina Aralıq dənizi iqliminə yaxındır, iyul-avqustda 35–38 dərəcə olur, körpüdən tullananlara baxarkən kölgə axtarırsınız. May–iyun və sentyabr həm şəhər, həm təbiət üçün idealdır. Novruz tətili Bakıdan səfərlərin ən qızğın vaxtıdır və Saraybosna otelləri dolur, oteli fevralda alın. Avqustda Saraybosna Film Festivalı keçirilir. Bölgə və tədbir məlumatı Sarayevo Turizm Bürosu portalındadır.
Büdcə və bilet
Bosniya Avropanın ən ucuz ölkələrindən biridir. Saraybosnada mərkəzdə otel 40–70 avro, Mostarda isə 35–60 avro çəkir, mənzil kirayəsi 25–40 avroya düşür. Başçarşıya piyada məsafədə qalmaq üçün yeri xəritə üzərində seçin.
Giriş biletləri demək olar simvolikdir. Muzey 2–5 avro, kanat yolu on avro alır, Mostar körpüsündən tullanma şousuna baxmaq isə pulsuzdur, tullanan oğlanlar sadəcə şlyapa gəzdirir. Uçuşu çıxmaqla bir həftəlik səfər adambaşı 350–550 avroya sığır.
Pul məsələsi də sadədir, avro hər yerdə dəyişilir, kart mərkəzdə işləyir, kəndlərdə isə nağd mark lazım olur. Türk Hava Yolları və Pegasus İstanbul üzərindən Saraybosnaya uçur, Saraybosnaya aviabilet Novruz və yay tarixlərində erkən alınmalıdır. Saraybosna, Mostar və Blagayı əhatə edən Bosniya turu paketləri isə bayram tətillərində ən çox satılan Balkan proqramıdır.
Bosniya haqqında tez-tez verilən suallar
Bosniya təhlükəsizdir?
Bəli, turist üçün sakit ölkədir. Yeganə xəbərdarlıq kənd yerlərində «mina» lövhəli əraziyə girməməkdir, işarələnmiş marşrutlardan çıxmayın.
Neçə gün lazımdır?
Saraybosna iki-üç gün, Mostar və ətrafı iki gün. Bir həftə ölkənin əsas hissəsi üçün kifayətdir.
Türk dili ilə anlaşmaq olar?
Bosniya dilində yüzlərlə türk-osmanlı sözü var və Başçarşıda türkcə bilənlər çoxdur. Tam söhbət üçün isə ingilis dili lazım olacaq.
Sonda
Bosniya vizasız, ucuz, təhlükəsiz və mədəni baxımdan bizə ən yaxın Avropa ölkəsidir, bir həftə, iki şəhər, bir qatar səfəri. Giriş və qeydiyyat qaydaları Bosniya və Herseqovina səhifəsində yığılıb, bilet və marşrutu birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir və mövsümə görə dəyişə bilər.
