Livan Aralıq dənizi sahilində kiçik ölkədir, amma bir gündə dənizdə çimib dağda xizək sürmək mümkün olan nadir yerlərdəndir. Beyrutun kafeləri və dünyanın ən qədim şəhərlərindən Biblos bir marşrutdadır. Baalbekin nəhəng Roma məbədləri və Sidr meşəsi də oradadır. Üstəlik dünyanın ən dadlı meze süfrəsi sizi gözləyir. Bizim üçün viza sərhəddə pulsuz verilir. Amma Livan səfəri iki reallıqla planlaşdırılır, bank sistemi çöküb və hər şey nağd dollarla ödənilir, regional vəziyyət isə səfərdən əvvəl mütləq yoxlanılır. Bu yazıda şəhərləri, marşrutu və pul qaydasını bir yerə yığmışam. Təhlükəsizlik, nəqliyyat, yemək, mövsüm və büdcə də içindədir.
Livan haqqında qısa
| Paytaxt | Beyrut |
| Dil | Ərəb dili; fransız və ingilis dilləri hər yerdə işləyir |
| Valyuta | Livan lirəsi (LBP), amma praktikada nağd ABŞ dolları; kart demək olar işləmir |
| Viza | Sərhəddə pulsuz, 1 ay; pasportda İsrail izi olmamalıdır |
| Ən yaxşı vaxt | Aprel–iyun və sentyabr–noyabr; dekabr–mart xizək |
| Uçuş | İstanbul və ya Doha üzərindən 5–7 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 80–120 dollar |
Təhlükəsizlik və nağd dollar: Livana getməzdən əvvəl
Regional vəziyyət Livanda tez dəyişir və bunu yumşaltmağın mənası yoxdur. Səfərdən əvvəl Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin tövsiyələrinə, uçuş ləğvlərinə və sığortanın müharibə istisnasına baxın. Cənub sərhəd bölgəsi, Bekaa vadisinin bəzi hissələri və Beyrutun cənub kənarları turist üçün deyil, Beyrutun mərkəzi, sahil şəhərləri və dağ bölgələri isə adətən öz gündəlik həyatını yaşayır, kafelər dolu olur.
Pul məsələsi ayrıdır. Bank böhranından sonra ölkə nağd dollarla işləyir, otel, restoran, taksi, hamısı dollarla ödənilir və qalıq lirə ilə qaytarılır. Xarici kartlar bəzi otellərdə keçir, bankomatlar etibarsızdır, bütün büdcəni kiçik əskinaslarla nağd aparın və bir neçə yerdə saxlayın. Elektrik kəsintiləri gündəlikdir, otellər generatorla işləyir. Bir də bunu bilin, pasportda İsrail möhürü və ya vizası varsa, girişə icazə vermirlər.
Beyrut, Biblos, Ceyta, Harissa
Beyrut iki gündür. Korniş sahil gəzintisidir, sonunda Rauşe Göyərçin qayaları dayanır. Gemmayze və Mar-Mixael məhəllələri kafe və barları ilə tanınır. Milli muzeydə Finikiya sarkofaqları saxlanılır. Məhəmməd əl-Əmin məscidi və düz yanındakı kafedral şəhərin simvoludur. Bərpa olunmuş mərkəz, Hamra küçəsi və Sursok muzeyi də siyahıdadır. Şəhər ziddiyyətlidir, müharibənin izləri ilə lüks eyni küçədədir və Beyrutu Beyrut edən elə budur.
Biblos, ərəbcə Cbeyl, Beyrutdan qırx dəqiqə çəkir və dünyanın yeddi min ildir fasiləsiz yaşanan yerlərindən biridir. UNESCO siyahısındakı şəhərdə səlibçi qalası, Finikiya qalıqları, balıqçı limanı və köhnə bazar var. Axşam yeməyini limandakı restoranlarda yeyin.
Ceyta iki səviyyəli stalaktit mağarasıdır və dünyanın ən gözəllərindən sayılır, aşağı səviyyəni qayıqla gəzirsiniz, içəridə isə foto çəkməyə icazə vermirlər. Harissadakı Livan Xanımı heykəlinə Cuniye şəhərindən kanat yolu ilə qalxırsınız və yuxarıdan bütün sahil panoraması açılır.
Bu dörd yer Beyrut bazasından iki-üç günə gəzilir. Batrun isə kiçik sahil şəhəridir, limonadı və gecə həyatı ilə yayın sevimli dayanacağına çevrilib.
Baalbek, Sidr meşəsi, Tripoli, Sidon: Livan Beyrutdan kənarda
Baalbek Bekaa vadisində Roma imperiyasının ən böyük məbəd kompleksidir. Yupiter məbədinin iyirmi metrlik sütunları və bütöv qalmış Baxus məbədi Romanın özündən möhtəşəmdir. Beyrutdan iki saat çəkir, amma vəziyyətə görə əvvəlcədən yoxlanılır. Yolda Anjar Əməvi şəhəri və Ksara şərab zirzəmiləri var. Bşarri kəndinin üstündə Tanrının Sidrləri yerləşir. Bu, Livan bayrağındakı ağacların min illik meşəsidir. Yanında Qadişa vadisi monastırları və Xəlil Cübran muzeyi var. Qışda Sidrlər xizək yamacına çevrilir. Beyrutdan iki saat yarım çəkir.
Tripoli şimalda ən orijinal şəhərdir, Məmlük dövrünün bazarları, sabun xanları və şirniyyat dükanları oradadır, Beyrutdan yol bir saat yarım çəkir. Cənubda Sidon dəniz qalası və sabun muzeyi ilə, Sur isə Roma hippodromu və çimərlikləri ilə tanınır, hər ikisi qədim Finikiya şəhəridir və ora vəziyyətə görə gedilir. Faraya-Mzaar Beyrutdan bir saatlıq xizək kurortudur, «səhər xizək, günorta dəniz» şüarının yeri elə burasıdır.
Livanda nəqliyyat: servis taksi, Bolt, sürücü
Livanda dəmir yolu yoxdur, ictimai avtobus isə məhduddur. Beyrutda «servis» adlanan paylaşılan taksiləri əl qaldırıb saxlayırsınız və gediş 1–2 dollar çəkir. Uber və Bolt da işləyir, ödəniş nağddır, şəhər içi 3–6 dollar tutur, hava limanından mərkəzə isə 20–30 dollar. Gecə uçuşu ilə gəlirsinizsə, transferi oteldən sifariş edin.
Şəhərlərarası mikroavtobuslar Dora və Kola dayanacaqlarından yola düşür, Biblos, Tripoli və Sidona 2–4 dollara aparır, amma sıx olur və cədvəllə işləmir.
Baalbek, Sidrlər və Ceyta üçün ən rahat yol sürücü ilə maşındır, gündə 80–120 dollar çəkir, qrup turları isə 40–60 dollardır. Yolların vəziyyətini və yoxlama məntəqələrini yerli sürücü bilir, bu da bu ölkədə ciddi üstünlükdür. Maşın kirayəsi mümkündür və 30–50 dollara düşür, amma Livan sürücülük tərzi və yanacaq növbələri təcrübəsiz sürücü üçün əzabdır.
Meze, manakiş, künəfə: Livan mətbəxi
Livan mətbəxi Yaxın Şərqin ən məşhurudur və bunu boş yerə demirlər. Meze iyirmi-otuz kiçik qabdan ibarət süfrədir, əvvəlcə hummus, mütəbbəl, təbbulə, fəttuş, kibbe və sambusek gəlir, sonra qarışıq qril verilir, hamısı ərəb çörəyi ilə yeyilir. Adambaşı 20–30 dollar çəkir, masanın üzü isə görünmür.
Səhər yeməyi manakiş olur, kəklikotu və ya pendirlə bişirilir və 2–3 dollardır. Şaurma ilə fəlafel 3–5 dollar, künəfə və baklava isə Tripolidəki Hallab şirniyyatçısından alınır. Beyrutda Gemmayze rayonunun restoranlarında axşam yeməyi 25–40 dollara düşür, Tavlet kimi kənd mətbəxi restoranları isə ən yaxşı təcrübəni verir, Biblos limanında isə balıq yeyin.
Halal yemək əksər restoranlarda var. Xristian bölgələrində donuz və spirtli içki də təklif olunur, ona görə soruşmaq yerinə düşür. Kran suyunu içməyin. Kardamonlu qəhvə, nanəli çay və təzə sıxılmış meyvə şirələri isə hər yerdə tapılır.
Ətraflı oxu: Livana viza sərhəddə pulsuz verilir: şərtlər, İsrail izi və təhlükəsizlik
Livana nə vaxt getməli, neçəyə başa gəlir?
Aprel-iyun və sentyabr-noyabr ideal aylardır, sahildə hava 22–28 dərəcə olur, dağlarda isə sərin qalır. İyul və avqustda Beyrutda temperatur otuz üç dərəcəyə qalxır və rütubət artır, diaspora tətilə gəlir, otellər və çimərlik klubları bahalaşır.
Dekabrdan marta qədər sahil yağışlı, dağlar isə qarlı olur. Faraya və Sidrlərdə xizək sürülür, gün bileti 30–50 dollar çəkir.
Beyrutda üç ulduz otel 60–100 dollar, dörd ulduz isə 120–200 dollar çəkir. Biblosda qonaq evi 50–80 dollar, kənd otelləri 40–70 dollara düşür. Ödəniş məsələsi mürəkkəb olduğu üçün bronu əvvəlcədən edib təsdiqi əlinizdə saxlayın.
Görməli yerlər ucuzdur. Ceyta mağarası 20 dollar, Baalbek 10 dollar, Biblos qalası 8 dollar, Sidrlər isə 5 dollar alır. Uçuşu çıxmaqla bir həftəlik səfər adambaşı 700–1000 dollara sığır.
Türk Hava Yolları və Pegasus İstanbul, Qatar Airways isə Doha üzərindən Beyruta uçur. Beyruta aviabilet yayda və Milad tətilində bahalaşır, qaytarıla bilən bilet isə burada ehtiyatlı seçimdir. Beyrut, Biblos, Ceyta və Sidr meşəsini bir həftəyə sığdıran Livan turu paketləri sürücünü, bələdçini və təhlükəsiz marşrut planını bir yerdə həll edir. Bölgə məlumatı Livan Turizm Nazirliyi portalındadır.
Livan haqqında tez-tez verilən suallar
Livan səfəri üçün neçə gün lazımdır?
Beyrut iki gün, Biblos, Ceyta və Harissa bir-iki gün, Baalbek bir gün, Sidrlər və Tripoli iki gün. Bir həftə kifayətdir.
Nə qədər nağd pul aparmalı?
Bütün büdcəni dollarla aparın. Bir həftəyə 700–1000 dollar hesablayın, üstünə iyirmi faiz ehtiyat qoyun və pulu bir, beş, on, iyirmi dollarlıq təmiz əskinaslarla götürün. Cırıq və köhnə əskinası burada heç kim qəbul etmir.
Hansı dildə danışılır?
Ərəb dili ilə yanaşı fransız və ingilis dilləri hər yerdədir, «hi, kifak, ça va» üç dilli salamlaşma ölkənin simvoludur. Dil problemi olmur.
Sonda
Livan pulsuz viza, dünyanın ən yaxşı mətbəxlərindən biri və kiçik ərazidə dəniz, dağ, Roma tarixi ilə unudulmaz səfərdir. Şərt budur ki, nağd dollar götürəsiniz, marşrutu düzgün quraşdırasınız və vəziyyəti əvvəlcədən yoxlayasınız. Giriş qaydaları Livan səhifəsində izah olunub, marşrutu və təhlükəsiz planı birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir; regional vəziyyət və uçuşlar səfərdən əvvəl yoxlanılmalıdır.
