Amerika səfəri bizim üçün adətən illərin arzusudur və bir dəfəlik böyük xərcdir, ona görə də səhvə yer qalmır. Ölkə qitə boydadır, şəhərlər bir-birindən beş saatlıq uçuş məsafəsindədir, qaydalar isə Avropadan fərqlidir. Bahşiş demək olar məcburidir, qiymətlər vergisiz yazılır, sığortasız xəstəxanaya düşmək isə əsl fəlakətdir. Bu yazını ilk dəfə Amerikaya gedənlər üçün yazıram, hansı şəhərdən başlamalı, ölkə içində necə hərəkət etməli, pulu nəyə ayırmalı və hansı yazılmamış qaydaları əvvəlcədən bilməli.
Amerika haqqında qısa
| Paytaxt | Vaşinqton; ən böyük şəhər Nyu-York |
| Dil | İngilis dili; cənubda və Mayamidə ispan dili geniş yayılıb |
| Valyuta | ABŞ dolları; kart hər yerdə işləyir |
| Viza | B1/B2 vizası, Bakıdakı səfirlikdə müsahibə ilə; ESTA Azərbaycana aid deyil |
| Ən yaxşı vaxt | Aprel–iyun və sentyabr–oktyabr; Floridaya qışda |
| Uçuş | Birbaşa reys yoxdur, İstanbul, Doha və ya Avropa üzərindən 14–18 saat |
| Gündəlik büdcə | Orta səviyyədə 200–300 dollar |
Amerika şəhərləri: hansından başlamalı?
İlk səfər üçün Nyu-Yorkdan başqa cavab yoxdur. Avropadan birbaşa reyslər ora gəlir, şəhər metro ilə gəzilir, Manhetten, Azadlıq heykəli, Bruklin körpüsü və Brodvey elə ilk günlərdə görülür. Dörd-beş gün ayırın və hər günün baha çıxacağına hazır olun, Nyu-York pulu sevən şəhərdir. Vaşinqton oradan qatarla üç saatdır və gözəl tərəfi odur ki, muzeyləri pulsuzdur, Smitson kompleksi, Kapitoli, Ağ ev, hamısı bir gündə piyada gəzilir.
Mayami tamam başqa hekayədir, qış tətili, Cənub çimərliyi və Karib kruizlərinin limanı. Qərb sahili isə ayrıca səfərdir. Los-Ancelesdə Hollivud və studiyalar var. San-Fransiskoda Qızıl qapı körpüsü dayanır. Aralarında bir həftəlik sahil yolu uzanır. Las-Veqasa çoxları kazino üçün gedir, amma əsl səbəb Böyük Kanyondur, oradan maşınla dörd saatdır və Amerika səfərinin ən güclü təəssüratı elə odur. Çikaqo memarlığı və Miçiqan gölü ilə, Orlando isə Disney və Universal parkları ilə uşaqlı ailələri çəkir. Bir məsləhət verim. Bir səfərdə ya şərq sahilini, ya da qərb sahilini seçin. İkisi bir həftəyə sığmır, cəhd edən peşman olur.
Amerika daxilində necə hərəkət etməli?
Şəhərlər arası əsas nəqliyyat təyyarədir, Nyu-Yorkdan Los-Ancelesə altı saat uçursunuz, bilet erkən alanda 150–250 dollar, baqaj ayrıca pulladır. Amtrak qatarı yalnız şərq sahilində, Boston, Nyu-York və Vaşinqton arasında rahatdır, qalan yerlərdə qatara ümid etməyin. Nyu-York, Çikaqo, Vaşinqton və San-Fransiskoda metro var və maşın lazım deyil. Amerikada rouminq bahalı çıxır, eSIM ilə isə bütün səfər boyu xəritə və Uber işləyir. Los-Anceles, Mayami, Las-Veqas və milli parklar isə maşınsız gəzilmir, orada maşın ayaqqabı kimi bir şeydir.
Maşın kirayəsi gündə 50–80 dollara düşür, Azərbaycan vəsiqəsi ilə yanaşı beynəlxalq vəsiqə götürməyi məsləhət görürəm, 25 yaşdan aşağı sürücülərə əlavə haqq tuturlar, yanacaq isə Avropadan xeyli ucuzdur. Uber və Lyft hər şəhərdə var və sarı taksidən ucuzdur. Nyu-York metrosunda ayrıca kart almağa ehtiyac yoxdur, bank kartını turniketə toxundurursunuz, keçir.
Yemək, bahşiş və qiymətlərin oyunu
Amerikada porsiya deyəndə iki adamlıq yemək başa düşün, bir əsas yemək rahat iki nəfərə çatır. Burger, steyk, Texas barbeküsü, Nyu-York pizzası, Luizianada dəniz məhsulları, hər ştatın öz dadı var. Halal yemək Nyu-York və Çikaqoda hər addımdadır, kiçik şəhərlərdə isə axtarmalı olursunuz.
Qiymət məsələsində bir tələ var. Menyuda yazılan rəqəm son rəqəm deyil, üstünə 8–10 faiz vergi gəlir, sonra da bahşiş, restoranda 18–20 faiz, taksidə 15, oteldə çamadan üçün iki dollar. Bahşiş verməmək burada xəsislik yox, kobudluq sayılır, çünki ofisiantın maaşı ondan asılıdır. Səhər yeməyi kafedə 12–15 dollar, nahar 15–25, axşam restoranda 40–60 dollar, su və kola isə limitsiz tökülür. Marketdən almaq restorandan üç dəfə ucuzdur, uzun qalanlar bunu tez öyrənir.
Amerika havası: nə vaxt hara getməli?
Ölkə bir neçə iqlim qurşağındadır, ona görə «Amerikada hava necədir» sualının cavabı yoxdur. Nyu-York və Vaşinqtonda yay isti və nəmdir, qış qarlı, ən yaxşı vaxt aprel–iyun və sentyabr–oktyabrdır. Florida qışda 25 dərəcədir, yayda isə rütubətli olur və iyundan noyabra qasırğa mövsümüdür. Kaliforniya il boyu mülayimdir, San-Fransisko yayda da sərindir, gödəkçə götürün. Las-Veqas və Arizona yayda 45 dərəcəyə qalxır, Böyük Kanyonu yaz və ya payızda gəzin. Milli parklar üçün may və sentyabr ən yaxşı aylardır, giriş rüsumlarını və mövsümi bağlanmaları ABŞ Milli Park Xidmətinin portalında görmək olar.
Ətraflı oxu: Amerikaya viza necə alınır: DS-160 formasından müsahibəyə qədər addım-addım
Sığorta, sağlamlıq və təhlükəsizlik
Amerikaya gedən adamın çantasındakı ən vacib kağız sığortadır. Təcili yardım maşınının çağırılması min dollardan, xəstəxanada bir gecə beş min dollardan başlayır, bu rəqəmlər zarafat deyil. Ən azı 100 000 dollar limitli səyahət sığortası alın və klinikaya getməzdən əvvəl sığortaçıya zəng edin, onlar hara getməli olduğunuzu deyir. Aptekdə reseptsiz dərman məhduddur, adi ağrıkəsici və soyuqdəymə dərmanlarını özünüzlə aparın.
Təhlükəsizlik şəhərə və hətta məhəlləyə görə çox dəyişir. Turist zonaları rahatdır, amma gecə tanımadığınız məhəlləyə piyada getməyin, maşında əşyanı görünən yerdə qoymayın. Polis saxlayanda əllərinizi görünən yerdə saxlayın, sakit danışın, sənədi yalnız icazə alıb çıxarın.
Amerika səfəri neçəyə başa gəlir?
Otel Nyu-Yorkda 200–300 dollar, başqa şəhərlərdə 120–180 dollardır. Yol kənarı motel şəbəkələri 80–100 dollara düşür. Hostel isə böyük şəhərlərdə 60–100 dollardır və Nyu-Yorkda ciddi qənaətdir. Otel qiymətinin üstünə də vergi gəlir, bəzən «resort fee» adlı əlavə haqq da olur, rezervasiya edəndə oxuyun. Muzeylər 25–30 dollar, Nyu-York attraksionları üçün CityPASS almaq sərfəlidir. Uçuşu çıxmaqla iki həftəlik səfər adambaşı 3000–4000 dollara sığır.
Uçuş büdcənin dörddə biridir. ABŞ-a aviabilet qiymətləri İstanbul, Doha və Avropa üzərindən variantlar arasında ciddi fərqlənir, tarixi iki-üç ay əvvəl alın. Nyu-York, Vaşinqton və Mayamini bir proqramda verən Amerikaya tur paketləri daxili uçuşları və otelləri həll edir, viza isə hər halda özünüz müsahibəyə gedərək alınır.
Amerika haqqında tez-tez verilən suallar
Amerika səfərində neçə gün lazımdır?
Uzun uçuş və 8–9 saatlıq vaxt fərqi ilk iki günü aparır, adam səhər saat dörddə oyanır. Ona görə ən azı on gün planlaşdırın və bir sahillə kifayətlənin.
Nağd dollar aparmaq lazımdır?
Az miqdarda, kart hər yerdə keçir. 10 000 dollardan çox nağdı sərhəddə bəyan etmək lazımdır. Bakıda dollar alanda əskinasların yeni buraxılış olmasına baxın, köhnələri bəzi yerlərdə götürmürlər.
Sərhəddə nə soruşurlar?
Səfərin məqsədini, müddətini, qalacağınız ünvanı və qayıdış biletini. Viza olsa belə, son qərarı sərhəd xidmətinin əməkdaşı verir, telefonunuza baxmaq da hüququdur. Cavabları qısa və dəqiq verin, artıq danışmayın.
Sonda
Amerika büdcəni və vaxtı düzgün bölən adam üçün ömürlük təəssüratdır, bir sahil, iki-üç şəhər, əlində sığorta, cibdə bahşiş. Viza prosesi və müsahibə hazırlığı ABŞ səhifəsində izah olunub, marşrut və sənəd planını birlikdə qurmaq üçün müraciət formasını doldurun.
Qeyd: Yazıdakı qiymətlər dərc olunduğu tarixə aiddir və şəhərə, mövsümə görə dəyişə bilər.
